Μάρκος Αυγέρης Ο έξοχος κριτικός της λογοτεχνίας μας !

Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος  Από τους κορυφαίους κριτικούς της ελληνικής λογοτεχνίας, αλλά και με μια πολύ αξιόλογη ποιητική...




Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος 



Από τους κορυφαίους κριτικούς της ελληνικής λογοτεχνίας, αλλά και με μια πολύ αξιόλογη ποιητική φλέβα της οποίας δεν ολοκλήρωσε την πορεία, όπως οι άλλοι συναθλητές του Σικελιανός και Βάρναλης, με τους οποίους αποτέλεσε πνευματικός συγκληρονόμος του Κ. Παλαμά, υπήρξε ο Μάρκος Αυγέρης. Φιλολογικό ψευδώνυμο του γιατρού Γ. Ν. Παπαδό-πουλου (1884-1973), ο Αυγέρης ξεκίνησε την για επτά και πλέον δεκαετί-ες μακρά πορεία του στα ελληνικά γράμματα από την τουρκοκρατούμενη Ήπειρο και συνέδραμε με τον αιχμηρό του στοχασμό, όσο λίγοι την πνευματική μας αναγέννηση.

Πνεύμα ευρύ κατόρθωσε να μπολιάσει στη νεοελληνική πραγματικότητα ιδέες και γεγονότα, τα οποία αποτέλεσαν τη σύζευξη της, με το πανευρωπαϊκό ρεύμα ιδεών του 20-ου αιώνα. Και όπως σημειώνει ο διαπρεπής ιστορικός και συγγραφέας Τάσος Βουρνάς – άλλοτε εκδότης της εφημερίδας της αριστεράς «ΑΥΓΗ» - «Στις ιδέες διάνυσε μέσα στα ενενήντα χρόνια του βίου του, ολόκληρη την πορεία της ανθρω-πότητας από την νεολιθική ως τη διαστημική εποχή, από την ηπειρωτική γεωργοκτηνοτροφική πατριά και το λαδολύ-χναρο του χωριού του, ως την εποχή της ατομικής βόμβας και των πυραύλων».

Στην ώριμη φάση του ωστόσο ο Μάρκος Αυγέρης, υιοθέτησε τον διαλεκτικό υλισμό και τις μαρξιστικές αντιλήψεις για την τέχνη, χωρίς πάραυτα η ιδεολογική του αυτή τοποθέτηση, να του δημιουργήσει παραμορφωτικούς φακούς, στην πάντα ψύχραιμη και νηφά-λια κριτική του. Γιατί ο μεγάλος μας κριτικός ποτέ δεν παρασύρθηκε σε δογματικές αγκυλώσεις και επέδειξε από την έπαλξη της κριτικής του τέχνης, ασύγγνωστη ψυχραιμία.

Ενδεικτικός είναι εδώ ο σχολιασμός του άλλου μεγάλου νεότερου κριτικού μας Ανδρέα Καραντώνη για τον Αυγέρη. «Έκρινε με κατανόηση που θύμιζε Μαξ Βέμπερ και Λούκατς και διέπονταν από «μια παθιασμένη νηφαλιότητα», στα πλαίσια ενός «ιστορικού υλισμού» ξεσφιγμένου τόσο, ώστε να μην προκαλεί βίαιες αντιδράσεις». Κατά τον Αυγέρη «οι πνευματικές αντιλήψεις δεν παίζουν πρωτα-ρχικό ρόλο στην ιστορική εξέλιξη …. Αποτελούν σπουδαία κοινωνική δύναμη. Είναι κι αυτές μια κοινωνική πραγματι-κότητα, που επηρεάζει την ιστορία στο ρυθμό και τους κυματισμούς της εξέλιξής της. Οι ιδέες διαμορφώνονται από τις ιστορικές κοινωνικές καταστάσεις και με την σειρά τους τις διαμορφώνουν.

Η κίνηση της ιστορίας δεν είναι μοιραία και δεν ακολουθεί τα κοινωνικοοικονομικά φαινόμενα, παρά επηρεάζεται από την ανθρώπινη ενέργεια, όχι μόνο από τους αντικειμενικούς, παρά και από τους υποκειμενικούς παράγοντες». Μέσα από μια τέτοια θέαση των πραγμάτων, ο Αυγέρης θεωρούσε την ποίηση του Έλιοτ ενδιαφέρουσα μόνο ως υποκείμενο της ιστορικής κρίσης και όχι ως ποιητική τέχνη καθεαυτή. Εκτιμούσε ότι η ποίησή του «δίνει εικόνες ξεπεσμού από ένα κόσμο ιστορικά εξα-ντλημένο που παραδέρνει μέσα σ΄ αδιέξοδα».

Ο Μάρκος Αυγέρης διέκρινε στο χώρο της τέχνης τρείς ιδεολογικές τάσεις : (α) την επαναστατική, (β) τη συντηρητική και (γ) την αντιδραστική. Στρατευμένος έτσι στην αριστερά, εκτι-μούσε πάρα πολύ τον μεγάλο δημιουργό Λέοντα Τολστόι, ωστόσο η μεγάλη αγάπη του Αυγέρη από τα γιγαντιαία παγκόσμια συγγραφικά αναστήματα, υπήρξε ο Ντοστογέφσκυ. Και ήταν απόρροια αυτή η αγάπη του προς το μεγάλο ρώσο διηγηματογράφο, του σεβασμού του προς την αστική κουλτούρα. Ο Ηπειρώτης ακόμα κριτικός έτρεφε μεγάλη εκτίμηση και θεωρούσε σπουδαίο ποιητή το Νίτσε. Όμως θεωρούσε την Νιτσεϊκή θεωρία αντιδραστική και προάγγελο του φασισμού. Ο Αυγέρης υπήρξε ένα άγρυπνο πνεύμα στο πεδίο της κριτικής.

Παρακολουθούσε με έξαψη όλες τις εξελίξεις και τα σύγχρονα αισθητικά ρεύματα στο φάσμα της ποίησης και της πεζογραφίας. Πάντοτε με βαθύ στοχασμό και κριτική ματιά, χωρίς να επηρεάζεται από την μαρξιστική του τοποθέτηση. Παρότι ο εισηγητής της μαρξιστικής σκέψης στην Ελλάδα, για τα πολιτιστικά θέματα υπήρξε ο μεγάλος μας ιστορικός και συγγραφέας Γιάννης Κορδάτος, κατά τον κριτικό μας Αλ. Αργυρίου, ο Αυγέρης είναι ουσιαστικότερος και ευρύτερος του Κορδάτου. Αφού «η μετριοπάθειά του δεν δηλώνει μετριότητα, αλλά σωφροσύνη, το ψύχραιμο πάθος του εξαγιάζει τα λάθη του και ο ίδιος έχει συνείδηση των αδυναμιών του περισσότερο από όσο θα του καταμαρτυρούσε ένα τρίτος».

Όπως εμφατικά σημειώσαμε παραπάνω ο Μάρκος Αυγέρης ποτέ δεν έθεσε την ιδεολογική του στράτευση πέρα και πάνω από τα αξεπέραστα φίλτρα της οξυδερκούς και βαθυστόχαστης κριτικής του ματιάς. Τα λογοτεχνικά έργα ο κριτικός, τα περιέβαλλε με αγάπη. Ο Ανδρέας Καραντώνης παρατηρεί για τον πολύ ουσιώδη αυτό διαφορισμό του Αυγέρη ως προς την κριτική του διάσταση, «όταν είχε να κάνει με ένα γνήσιο έργο τέχνης, κοίταζε πρώτα να το χαρεί σαν προσωπικό δημιούργημα, και έπειτα να το κατατάξει εκεί που προστάζουν οι ιδέες του ή τα ιδανικά του.

Ο Αυγέρης δεν είχε απόλυτα υποκύψει στην πολιτική και κομματική ιδεολογία γι΄ αυτό και χωρίς να προδώσει τα ιδανικά του έκρινε τα έργα τέχνης με τόση οξυδέρκεια και σοβαρότητα, που όχι μόνο δεν παραποιούσε το μήνυμά τους, αλλά ωφελούσε τους δημιουργούς τους με τις υποδείξεις και τις διαπιστώσεις του». Έτσι κατά την κρίση του Α. Καραντώνη «ο συνοδοιπόρος του Γληνού στάθηκε ένα από τα πιο ζωντανά και οργανικά κεφάλαια της νεοελληνικής κριτικής, που συνειδητοποίησε την αστικοποίηση των αγροτικών βιωματικών απαρχών του, εμβαθύνοντας στην προβληματική της αστικής λογοτεχνίας της Δύσης».

Συμπερασματικά ο Μάρκος Αυγέρης μέσα από τις γραμμές της μαρξιστικής άποψης, προώθησε με συνέπεια και μέθοδο την κριτική της ελληνικής λογοτεχνίας. Δεν διολίσθησε ποτέ όμως από την έπαλξη της κριτικής, στα σφαλερά μονοπάτια του ιδεολογικού δογματισμού. Δικαίως, ίσως περισσότερο από κάθε άλλο εκπρόσωπο της μαρξιστικής αντίληψης στο πεδίο της κριτικής όπως οι Δ. Γληνός και Γ. Σκληρός, θα μπορούσε να του αποδοθεί ο χαρακτηρισμός δάσκαλος.

*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Α΄ Αναπληρωματικός Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων 
www.panosavramopoulos.blogspot.gr

COMMENTS

.
Όνομα

ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΑΓΟΡΕΣ Αγροτικά Αθλητισμός Ανδραβίδα-Κυλλήνη Ανδρίτσαινα-Κρέστενα Ανθολογία Αρθρο Αρτεμις Αρχαία Ολυμπία Αστυνομία ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ/ΜΟΤΟ ΒΙΒΛΙΑ Βιολέτης ΓΛΥΚΑ ΓΥΝΑΙΚΑ/ΑΝΔΡΑΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Διάφορα ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ Διηγήματα ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ Εκδήλωση ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΕΣ Ζαχάρω ΖΥΜΑΡΙΚΑ Ηλιδα Θρησκεία Ιστορία ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΚΟΚΤΕΙΛ/ΠΟΤΑ ΚΟΣΜΟΣ ΚΡΕΑΣ Κύπρος ΛΑΧΑΝΙΚΑ Μισέλ Αμπού-Χάντμπα ΜΟΔΑ-ΟΜΟΡΦΙΑ Μουσική Μυθολογία Ν.ΗΛΕΙΑΣ Ξέρετε ότι... ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ Πάνος Αβραμόπουλος Παρουσίαση ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Πηνειός Πολιτική ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Προορισμοί Πύργος Ρεπορτάζ Συνέντευξη ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Σχόλιο ΤΑΙΝΙΕΣ Υγεία Φιλοσοφία & Φιλόσοφοι Φωτογραφία Χρυσοβαλάντης Δημητρόπουλος ΨΑΡΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ About me ACTION TIME Break News EDITORIAL LIFESTYLE VIDEO
false
ltr
item
"Ενδείξεις-Αποδείξεις": Μάρκος Αυγέρης Ο έξοχος κριτικός της λογοτεχνίας μας !
Μάρκος Αυγέρης Ο έξοχος κριτικός της λογοτεχνίας μας !
https://1.bp.blogspot.com/-2P9twveMVhk/W5OXVT2ZTBI/AAAAAAAC-mM/3rXIWbDeRuIvJRvvCGB9j7s_Pg0z8mgjwCLcBGAs/s640/41344626_289771588420267_8721446310214893568_n.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-2P9twveMVhk/W5OXVT2ZTBI/AAAAAAAC-mM/3rXIWbDeRuIvJRvvCGB9j7s_Pg0z8mgjwCLcBGAs/s72-c/41344626_289771588420267_8721446310214893568_n.jpg
"Ενδείξεις-Αποδείξεις"
http://www.newsgf.net/2018/09/blog-post_219.html
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/2018/09/blog-post_219.html
true
534586854069144982
UTF-8
Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy