Η αναπηρία στην ελληνική λογοτεχνία

Οι απεικονίσεις της αναπηρίας στα ελληνικά κείμενα του παρελθόντος είναι εξίσου στερεοτυπικές, όπως είναι αναμενόμενο, αφού ο ελληνικός ...


Οι απεικονίσεις της αναπηρίας στα ελληνικά κείμενα του παρελθόντος είναι εξίσου στερεοτυπικές, όπως είναι αναμενόμενο, αφού ο ελληνικός χώρος αποτέλεσε εδώ και αιώνες το πεδίο όπου αναπτύχθηκαν τα πρότυπα περί τέλειων αναλογιών, καλλίγραμμου και υγιούς σώματος και ισχυρού νου, ενώ οποιοδήποτε άτομο δεν ανταποκρινόταν στα ιδεώδη αυτά θεωρούνταν ελλειμματικό και ως εκ τούτου χωρίς λόγο ύπαρξης.

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία ο θεός της φωτιάς, Ήφαιστος, φαίνεται, όπως προαναφέρθηκε, να αποτελεί αντικείμενο οίκτου και κοροϊδίας, ενώ προικίζεται με την τέχνη της σιδηρουργίας ως αντιστάθμισμα για την αναπηρία του. Και στα άτομα με τύφλωση ο Όμηρος αποδίδει ιδιαίτερες ικανότητες μαντικής, ενώ ο Σοφοκλής αποδίδει την τυφλότητα του Οιδίποδα σε τιμωρία για τις πράξεις του.

Στο θέατρο σκιών «Καραγκιόζης» που διαδόθηκε ευρέως στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου αιώνα τα άτομα με αναπηρία περιπαίζονται με διαρκή, μόνιμο τρόπο (Σκανδάς, στο Κουρουμπλής, χωρίς έτος δημοσ.).

Στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία, ο «Ζητιάνος» του Καρκαβίτσα χρησιμοποιεί την αναπηρία ως πρόφαση για λόγους βιοποριστικούς, ενώ γίνεται αντικείμενο κοροϊδευτικών σχολίων. Αλλά και στα λαϊκά παραμύθια, καθώς εμπεριέχονται, όλες οι καταστάσεις της ζωής του λαϊκού ανθρώπου, η αναπηρία κατέχει σημαντική έκταση στο περιεχόμενό τους, ενώ περιβάλλεται με έντονα μυθολογικά και μεταφυσικά στοιχεία.

Ο Τασιόπουλος (2006) μελέτησε τρεις συλλογές Ελληνικών λαϊκών παραμυθιών όπου εμφανίζονται κυρίως τεσσάρων ειδών αναπηρίες:

η νοητική υστέρηση η οποία παρουσιάζεται ως κουταμάρα, χαζομάρα βλακεία, ενώ συχνά ταυτίζεται με την τρέλα. Ο τρελός εκφράζει στις αστείες διηγήσεις τον υπερθετικό της κουταμάρας (Μερακλής, στο Τασιόπουλος, 2006).

Ο λαϊκός άνθρωπος, αφού διαπιστώσει ότι κάποιος αδυνατεί να μάθει, τον αφήνει στη τύχη του ή εφευρίσκει ένα σωτήρα-βοηθό που συνήθως είναι έξυπνος43 για να εξισορροπήσει την αδυναμία μου. Το άτομο με αναπηρία συμμετέχει στην κοινωνική ζωή της κοινότητας, αναλαμβάνει ρόλους και είναι πλήρωςενταγμένο αλλά και διασκεδάζει με τα παθήματα και τα καμώματά του τους συνανθρώπους του.

Πολλές φορές, επισημαίνει ο Μερακλής (στο Τασιόπουλος, 2006), εντυπωσιάζει η σκληρότητα και ο σαρκασμός με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νοητική υστέρηση, ενώ σπάνια παρατηρείται κατανόηση για τη μειονεξία. οι συναισθηματικές διαταραχές που αποτελούν για το λαϊκό άνθρωπο ένα τεράστιο πρόβλημα το οποίο μυθοποιεί, προσπαθεί να το κατανοήσει μέσα από δαιμονολογίες και μαγείες και πασχίζει για τη θεραπεία του.

Αν και δεν αναφέρεται εγκλεισμός ή αποσιώπηση, οι συναισθηματικές διαταραχές γι’ αυτόν είναι η σάρκωση του κακού ή αποτέλεσμα κάποιας αμαρτίας ή κατάρας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι χαρακτηρισμοί που αποδίδονται στα πρόσωπα: χοντροκέφαλος, άτακτος, ρηχός στο νου, παλαβός, διεστραμμένος, λωλός, βουβή ή «η αρρώστια του δράκου» με την οποία προφανώς εννοείται η επιληψία. οι κινητικές αναπηρίες και τα σωματικά ελαττώματα που αποδίδονται κυρίως σε άντρες – μόνο μια γυναίκα με κινητική αναπηρία εμφανίζεται.

Δεν απουσιάζουν όμως και τα μυθικά όντα με ανάλογα προβλήματα, όπως τρεις νάνοι και ένας με προβλήματα κίνησης, ο οποίος είναι ο διάβολος – γεγονός που δείχνει πως η αναπηρία είναι συνυφασμένη με το κακό και σατανικό. οι αισθητηριακές αναπηρίες που είναι εξίσου συνυφασμένες με την κακιά μοίρα, ενώ πολλές φορές οφείλονται σε τιμωρία, κατάρα ή μαγεία.

Και εδώ οι άντρες με αισθητηριακή αναπηρία είναι πολλοί περισσότεροι, οχτώ έναντι 3 γυναικών, περιορίζονται σε δευτερεύοντες ρόλους στη ζωή της κοινότητας και προκαλούν οίκτο και φόβο, ο οποίος γίνεται μεγαλύτερος, όταν η τύφλωση θεωρείται πως προέρχεται από τιμωρία για κάποιο βαρύ ατόπημα.

Τόσο οι ψυχικές διαταραχές όσο και οι σωματικές και αισθητηριακές αναπηρίες αποδίδονται εξίσου σε φτωχούς και πλούσιους, βασιλιάδες και χωρικούς χωρίς διάκριση. Τα παραπάνω παραδείγματα καθιστούν σαφές πως και στην ελληνική πραγματικότητα οι προκαταλήψεις και τα σχετικά με την αναπηρία στερεότυπα είναι βαθιά ριζωμένα και συντελούν στο στιγματισμό των ατόμων με αναπηρίες.

 Κερεντζής Λάμπρος. Ψυχολόγος – Ψυχοπαιδαγωγός, Οικογενειακός Θεραπευτής

  www.newsitamea.gr

COMMENTS

.
Όνομα

ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΑΓΟΡΕΣ Αγροτικά Αθλητισμός Ανδραβίδα-Κυλλήνη Ανδρίτσαινα-Κρέστενα Ανθολογία Αρθρο Αρτεμις Αρχαία Ολυμπία Αστυνομία ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ/ΜΟΤΟ ΒΙΒΛΙΑ Βιολέτης ΓΛΥΚΑ ΓΥΝΑΙΚΑ/ΑΝΔΡΑΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Διάφορα ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ Διηγήματα ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ Εκδήλωση ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΕΣ Ζαχάρω ΖΥΜΑΡΙΚΑ Ηλιδα Θρησκεία Ιστορία ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΚΟΚΤΕΙΛ/ΠΟΤΑ ΚΟΣΜΟΣ ΚΡΕΑΣ Κύπρος ΛΑΧΑΝΙΚΑ Μισέλ Αμπού-Χάντμπα ΜΟΔΑ-ΟΜΟΡΦΙΑ Μουσική Μυθολογία Ν.ΗΛΕΙΑΣ Ξέρετε ότι... ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ Πάνος Αβραμόπουλος Παρουσίαση ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Πηνειός Πολιτική ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Προορισμοί Πύργος Ρεπορτάζ Συνέντευξη ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Σχόλιο ΤΑΙΝΙΕΣ Υγεία Φιλοσοφία & Φιλόσοφοι Φωτογραφία Χρυσοβαλάντης Δημητρόπουλος ΨΑΡΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ About me ACTION TIME Break News EDITORIAL LIFESTYLE VIDEO
false
ltr
item
"Ενδείξεις-Αποδείξεις": Η αναπηρία στην ελληνική λογοτεχνία
Η αναπηρία στην ελληνική λογοτεχνία
https://3.bp.blogspot.com/-Pbj50QmgWpk/W_vq1zd8QPI/AAAAAAADLTY/a0Rp5LxI5JIVKawaIBLnKk1A9vv4ZnbxQCLcBGAs/s640/Salaire-Invalidite.jpg
https://3.bp.blogspot.com/-Pbj50QmgWpk/W_vq1zd8QPI/AAAAAAADLTY/a0Rp5LxI5JIVKawaIBLnKk1A9vv4ZnbxQCLcBGAs/s72-c/Salaire-Invalidite.jpg
"Ενδείξεις-Αποδείξεις"
http://www.newsgf.net/2018/11/blog-post_816.html
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/2018/11/blog-post_816.html
true
534586854069144982
UTF-8
Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy