Ερμού 16, Αμαλιάδα, Τηλέφωνο: 26220 27473

Όταν η προπαγάνδαγίνεται… είδηση

Γράφει ο Νίκος Ελευθερόγλου   Είναι ένα από τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούν τη δημοσιογραφία και την πολιτική. Ο λόγος για τα «fake ne...

Γράφει ο Νίκος Ελευθερόγλου 

Είναι ένα από τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούν τη δημοσιογραφία και την πολιτική. Ο λόγος για τα «fake news», όρο που χρησιμοποίησε πρώτος ο τέως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Ντόναλντ Τραμπ και από τότε απασχολούν την παγκόσμια κοινότητα. Ο Γιώργος Πλειός είναι καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και πρόεδρος του Τμήματος, καθώς και μέλος του ΕΣΡ. Είναι από τους ανθρώπους που έχει ασχοληθεί χρόνια με το φαινόμενο των «ψευδών ειδήσεων». Αυτήν του την εμπειρία την κατέθεσε σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες από τις εκδόσεις Gutenberg, με τίτλο: «Παραποιημένες Ειδήσεις – Ο μετασχηματισμός της προπαγάνδας στην κοινωνία της ενημέρωσης». 

Η συγκεκριμένη μελέτη εξετάζει ένα σημαντικό πρόβλημα που απασχολεί σήμερα τον δημοσιογραφικό, τον πολιτικό και τον ακαδημαϊκό κόσμο διεθνώς: τις παραποιημένες ειδήσεις («fake news»), τις οποίες όμως διαχωρίζει από τις ψευδείς. Αν και τέτοιες ειδήσεις συναντάμε από τις απαρχές του Τύπου, στις μέρες μας αποτελούν πλέον ένα σύνθετο επικοινωνιακό, πολιτικό και οικονομικό φαινόμενο. 

Παρατηρείται στις «κοινωνίες της ενημέρωσης», στις οποίες κυριαρχούν τα (νέα) Μέσα και οι ειδήσεις, όταν πλέον δεν παρουσιάζονται τα γεγονότα υπό το πρίσμα κάποιων απόψεων, όπως ταιριάζει στη δημοσιογραφία, αλλά προβάλλονται απόψεις με τη μορφή γεγονότων, όπως ταιριάζει στην προπαγάνδα. Στις κοινωνίες αυτές, η πολιτική προπαγάνδα, η διαφήμιση, ο προσηλυτισμός και άλλες μορφές προπαγανδιστικού λόγου ενδύονται το ένδυμα ίσως της πλέον δημοφιλούς μορφής πληροφορίας, προκειμένου να επικρατήσουν. 

Ο εν λόγω μετασχηματισμός της δομής των ειδήσεων συντελείται όταν λαμβάνουν χώρα σημαντικές αλλαγές στο κοινωνικό περιβάλλον, όπως η ανάδυση ενός νέου τρόπου επικοινωνίας, η μετάβαση από τις ταξικο-κεντρικές στις πολιτισμικές ιδεολογίες, η επικράτηση υβριδικών αφηγηματικών σχημάτων στις ειδήσεις, η επίταση της πολιτικής πόλωσης διεθνώς και στο εσωτερικό και η νεοφιλελεύθερης κοπής δικτατορία των κλικ (εμπορευματοποίηση και ανταγωνισμός) στον τομέα της ενημέρωσης. 

O κ. Πλειός, μιλώντας για το βιβλίο αλλά και για το θέμα των «fake news», έχει κατά καιρούς επισημάνει σε συνεντεύξεις του και σε συνέδρια: Μέχρι τον 20ό αιώνα, ο τρόπος που μεταφερόταν μια είδηση είχε να κάνει με την ιδεολογία (σοσιαλισμό, κομμουνισμό, φιλελευθερισμό, εθνικισμό κ.λπ.), σήμερα μιλάμε περισσότερο για στερεότυπα και προκαταλήψεις (όπως η ισλαμοφοβία ή η δαιμονοποίηση του υπαρκτού σοσιαλισμού, που οι «γιαλαντζί», όπως τους θεωρώ εγώ, φιλελεύθεροι τον ταυτίζουν με τον φασισμό) και όχι τόσο για ιδεολογία – πάντα μιλάω για τον τρόπο που παρουσιάζεται μια είδηση και τι ωθεί σε αυτόν τον τρόπο. 

Πλέον, λοιπόν, μπορεί να μην έχουμε τη μετάδοση μιας είδησης μέσα από μια ιδεολογική θεώρηση, αλλά έχουμε τα «fake news». Τα «fake news» χρησιμοποιούν τα γεγονότα ως όχημα για να μεταδώσουν στο κοινό μια πολιτικά προκατειλημμένη άποψη γι’ αυτά. Τα «fake news» εγώ τα ονομάζω ψευδεπίγραφες και όχι ψευδείς ειδήσεις, ακριβώς γιατί συνδυάζουν πραγματικά γεγονότα με επινοημένα περιστατικά. Και γι’ αυτό δεν διώκονται και από τον νόμο. Πολλοί μιλάνε για «infodemics», δηλαδή για «επιδημία παραπληροφόρησης»! Αυτό που ήδη γνωρίζουμε είναι πως τα «fake news» αποτελούν ένα βήμα προς αυτή την ιδεολογική διάσταση των μέσων, η οποία έχει γίνει και πιο πολεμική, πιο επιθετική και πιο προπαγανδιστική. 

Μαζί με την πανδημία του κορονοϊού, άλλο ένα φαινόμενο που εκτυλίχθηκε παράλληλα ήταν αυτή η έκρηξη της παραπληροφόρησης. Βέβαια, σε όλες τις κρίσεις (οικονομικές, πολιτικές κ.ά.) έχουμε τέτοιου είδους ψευδεπίγραφες ειδήσεις, που πάντοτε χρησιμοποιούνται προς όφελος του προπαγανδιστή. Ειδικά, όμως, στις υγειονομικές κρίσεις όπως αυτή του κορονοϊού, τα «fake news» πολλαπλασιάζονται, γιατί μπαίνει και ο παράγοντας της ψευδοεπιστήμης: Επειδή ακριβώς σε τέτοιους είδους κρίσεις το κοινό δεν είναι προετοιμασμένο, γιατί δεν μπορεί να έχει δική του άποψη, αυτό δημιουργεί ένα παρθένο έδαφος για εκτεταμένη παραπληροφόρηση. 

Αναφερόμενος στον ρόλο που παίζουν τα πολιτικά συστήματα, ο καθηγητής τονίζει ότι: Τα πολιτικά συστήματα έπαιξαν έναν ρόλο ώστε να υπάρχει περιορισμός στην ελευθερία του Τύπου. Διεθνείς οργανισμοί, όπως οι «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα» και εννέα ακόμη οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου, αλλά και το ECPMF (European Centre for Press and Media Freedom) επισημαίνουν σοβαρά προβλήματα στην ελευθερία του Τύπου σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Ο κ. Πλειός υποστηρίζει ότι: Πρέπει να αναγνωρίσουμε το δικαίωμά μας στην αμφισβήτηση, το δικαίωμα στην πληροφόρηση. Να καταλάβουμε ότι η πληροφόρηση που δεχόμαστε δεν είναι πλήρης, ότι δεν υπάρχει αυτό που λέμε πλήρης ελευθερία του Τύπου, ούτε σωστή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Από εκεί και πέρα θεωρώ ότι κάποιος μόνος του δεν μπορεί να το κάνει. Όσο δηλαδή και προσεκτικός παρατηρητής, όσο και καλός αναλυτής να είναι, δεν μπορεί μόνος του να αντισταθεί σε αυτό. Χρειάζεται ενίσχυση της δημόσιας σφαίρας. 

Όπως επισημαίνει άλλωστε ο κ. Γ. Πλειός, ένας καινούργιος κόσμος αναδύεται πλέον στην πληροφοριο-σφαίρα. Είναι ένας κόσμος διαφορετικός από αυτόν που γνωρίζαμε μέχρι πρότινος και ο οποίος σφυρηλατήθηκε στη μακριά διαδρομή της νεωτερικότητας, των μέσων ενημέρωσης και των ειδήσεων. Είναι ένας κόσμος που στο παρελθόν αποτελούσε το περιθώριο της πληροφόρησης για τα επίκαιρα γεγονότα και μπορούσε κάποιος να τον συναντήσει μόνο σε ειδικές επικοινωνιακές δραστηριότητες. Το να χρησιμοποιούνται ψεύδη ή μισές αλήθειες στις διάφορες αυτές μορφές προπαγάνδας ήταν κατά κανόνα το μέσο για την επίτευξη ενός στρατιωτικού ή πολιτικού σκοπού…

COMMENTS

Όνομα

ΑΓΟΡΕΣ Αγροτικά ΑΘΛΗΤΙΑΤΡΙΚΗ Αθλητισμός Ανδραβίδα-Κυλλήνη Ανδρίτσαινα-Κρέστενα Ανθολογία Αρθρο Αρχαία Ολυμπία Ασκηση Αστυνομία ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ/ΜΟΤΟ ΒΙΒΛΙΑ βιβλία/περιοδικά ΓΛΥΚΑ ΓΥΝΑΙΚΑ/ΑΝΔΡΑΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΕΥΝΕΣ Ζαχάρω ΖΥΜΑΡΙΚΑ Ηλιδα Θρησκεία ΙΑΤΡΙΚΑ ΑΡΘΡΑ Ιστορία ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΚΟΚΤΕΙΛ/ΠΟΤΑ ΚΟΣΜΟΣ ΚΡΕΑΣ Κύπρος ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΜΟΔΑ-ΟΜΟΡΦΙΑ Μουσική Μυθολογία Ν.ΗΛΕΙΑΣ Ξέρετε ότι... ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΡΕΚΤΙΚΑ Παρουσίαση ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Πηνειός Πολεμικές Τέχνες Πολιτική Προορισμοί Πρόσωπα Πύργος Ρεπορτάζ Συνέντευξη Σχόλιο ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υγεία Φιλοσοφία & Φιλόσοφοι Φωτογραφία ΨΑΡΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Break News Crime stories EDITORIAL LIFESTYLE VIDEO
false
ltr
item
"Ενδείξεις-Αποδείξεις" : Όταν η προπαγάνδαγίνεται… είδηση
Όταν η προπαγάνδαγίνεται… είδηση
https://1.bp.blogspot.com/-sWT2_axrUIE/YNM7_8vL-GI/AAAAAAAEutE/HMquGSru2l8zxNlXKtzk-n_hC_nJR-W8gCLcBGAsYHQ/s600/Opera%2B%25CE%25A3%25CF%2584%25CE%25B9%25CE%25B3%25CE%25BC%25CE%25B9%25CF%258C%25CF%2584%25CF%2585%25CF%2580%25CE%25BF_2021-06-23_164907_www.political.gr.png
https://1.bp.blogspot.com/-sWT2_axrUIE/YNM7_8vL-GI/AAAAAAAEutE/HMquGSru2l8zxNlXKtzk-n_hC_nJR-W8gCLcBGAsYHQ/s72-c/Opera%2B%25CE%25A3%25CF%2584%25CE%25B9%25CE%25B3%25CE%25BC%25CE%25B9%25CF%258C%25CF%2584%25CF%2585%25CF%2580%25CE%25BF_2021-06-23_164907_www.political.gr.png
"Ενδείξεις-Αποδείξεις"
http://www.newsgf.net/2021/06/blog-post_494.html
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/
http://www.newsgf.net/2021/06/blog-post_494.html
true
534586854069144982
UTF-8
Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All Πριν φύγετε, διαβάστε επίσης... LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy