Ο Ησίοδος υπήρξε ο δεύτερος σε σπουδαιότητα αρχαίος ποιητής μετά τον Όμηρο. Γεννήθηκε στην Άσκρα της Βοιωτίας, όπου κατέφυγε ο πατέρας τ...
Υπολογίζεται ότι έζησε γύρω στο 700 ή 800 π.Χ.
Επισκεπτόμενος συχνά το όρος Ελικώνα, όπου οι μύθοι έλεγαν ότι κατοικούσαν οι Μούσες, έλεγε ο ίδιος ότι εκείνες του έδωσαν το χάρισμα της ποίησης.
Ο τρόπος και χρόνου θανάτου του είναι συγκεχυμένος. Μια παράδοση θέλει τον τάφο του Ησίοδου στον Ορχομενό Βοιωτίας, ενώ σύμφωνα με μια άλλη, το μαντείο των Δελφών έβγαλε χρησμό ότι ο Ησίοδος θα πέθαινε στη Νεμέα, οπότε εκείνος κατέφυγε στη Λοκρίδα, όπου όμως σκοτώθηκε στον τοπικό ναό του Νεμέου Δία και ετάφη εκεί.
Ο Ησίοδος θεωρείται δημιουργός μεγάλου αριθμού έργων. Αναφέρονται 17 τουλάχιστον, από τα οποία τα κυριότερα είναι η "Θεογονία", το "Έργα και Ημέραι", "Ασπίς του Ηρακλέους".
Οι τίτλοι των άλλων έργων του είναι: "Κατάλογος Γυναικών", "Μελαμποδία", "Κήυκος γάμος", "Γης περίοδος", "Αστρονομιά", "Χείρωνος υποθήκαι", "Αιγίμιος", "Ιδαίοι δάκτυλοι".
Το πρώτο έργο χρονολογικά είναι η "Θεογονία". Αποτελείται από 1022 εξάμετρους στίχους. Είναι έργο θεολογικό, αλλά ταυτόχρονα, είναι και μια κοσμογονία ή κοσμολογία, αφού σ' αυτό δεν γίνεται λόγος μόνο για τους γνωστούς θεούς του Ολύμπου, αλλά και για στοιχεία του κόσμου [γη, ουρανός, αστέρια], καθώς και για βασικές δυνάμεις, ηθικές και άλλες, της ανθρώπινης ζωής, όπω έρις, ζήλος, κράτος, νίκη.
Το "Έργα και Ημέραι" είναι ποίημα 828 εξάμετρων στίχων. Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό δημιούργημα της ποίησης του Ησιόδου. Σε αυτό οφείλει ο Ησίοδος την αναγνώρισή του ως δημιουργός του διδακτικού έπους αλλά και εμπνευσμένος ποιητής. Κυρίαρχα θέματά του: Δουλειά-Δικαιοσύνη-Άμιλλα.
Στο "Ασπίς του Ηρακλέους", ποίημα 480 εξάμετρων στίχων, το βασικό θέμα είναι η νίκη του Ηρακλή κατά του Κύκνου, γιου του Άρη και της Πυρήνης. Το μεγαλύτερο μέρος του ποιήματος αφιερώνεται στην περιγραφή της ασπίδας του Ηρακλή, κατά μίμηση της ομηρικής περιγραφής της ασπίδας του Αχιλλέα, αλλά με νέες καλλιτεχνικές και ιδεολογικές απαιτήσεις. Ο Ησίοδος, δίνοντας τη φρικιαστική εικόνα του πολέμου αποτυπώνει τη δική του θεωρία, όπως εκδηλώνεται με το θρίαμβο της δύναμης τοτ δικαίου, της ειρήνης και του παραγωγικού μόχθου, που ενσαρκώνεται στον Ηρακλή, κατά των σκοτεινών δυνάμεων του πολέμου και του φόβου, που αντιπροσωπεύει ο Κύκνος.
Οι αρχαίοι Έλληνες από νωρίς αναγνώρισαν την πρωτοτυπία του Ησίοδου και τον θεώρησαν ως αντιπρόσωπο ενός νέου ποιητικού είδους, τον προφήτη των νέων καιρών, τον προάγγελο του θετικού και επιστημονικού πνεύματος, αντίθετα με τον Όμηρο που είναι ο τραγουδιστής του παλαιού, ηρωικού κόσμου.
Ο Ησίοδος υπήρξε η πηγή από την οποία ο Βιργίλιος εμπνεύσθηκε τα "Γεωργικά" του.
