Στην εποχή μας, η λέξη «πολιτικός» φέρνει συχνά στο μυαλό εικόνες προεκλογικών εκστρατειών, επικοινωνιακών στρατηγικών και τη διαρκή μάχη...
Ο πολιτικός δεν ήταν ένας επαγγελματίας της διαχείρισης, αλλά ο άνθρωπος που επωμιζόταν την ύψιστη ευθύνη για τη μοίρα της πόλης και, κυρίως, για την ποιότητα της ψυχής των πολιτών της.
Ο Πλάτωνας, μέσα από εμβληματικά έργα του όπως ο «Πολιτικός» και η «Πολιτεία», διατύπωσε την ιδέα ότι η διοίκηση μιας κοινωνίας δεν μπορεί να αφήνεται στα χέρια δημαγωγών ή ανθρώπων που διψούν για προσωπική δύναμη και πλούτο. Για εκείνον, η πολιτική είναι μια ανώτερη τέχνη, η «τέχνη των ψυχών».
Ο ιδανικός ηγέτης πρέπει απαρέγκλιτα να είναι φιλόσοφος, διότι μόνο αυτός κατέχει την πραγματική γνώση του Αγαθού και της Δικαιοσύνης. Αυτός ο κυβερνήτης λειτουργεί ως ένας στοργικός ποιμένας της κοινωνίας, ο οποίος καθοδηγεί το σύνολο με γνώμονα τη σοφία και όχι το ατομικό συμφέρον, στοχεύοντας πάντα στην απόλυτη εσωτερική αρμονία της πόλης. Η θέση του Πλάτωνα ήταν ριζοσπαστική και ξεκάθαρη: αν οι άρχοντες στερούνται παιδείας και αρετής, η κοινωνία είναι καταδικασμένη στην παρακμή, γι' αυτό και πίστευε βαθιά πως οι πόλεις δεν θα πάψουν ποτέ να υποφέρουν, εκτός αν οι φιλόσοφοι αναλάβουν τα ηνία της εξουσίας.
Από την άλλη πλευρά, ο μαθητής του, ο Αριστοτέλης, προσέγγισε το ζήτημα από μια πιο πρακτική και γήινη σκοπιά, χωρίς όμως να μειώσει στο ελάχιστο το ηθικό βάρος του πολιτικού λειτουργήματος. Στα «Πολιτικά» του, εισήγαγε τον περίφημο ορισμό του ανθρώπου ως «ζώου πολιτικού», εξηγώντας ότι η ανθρώπινη φύση μπορεί να ολοκληρωθεί και να φτάσει στην τελειότητα μόνο μέσα στο πλαίσιο της οργανωμένης κοινωνίας, της πόλης.
Στο αριστοτελικό σύμπαν, ο πολιτικός είναι ο αρχιτέκτονας της κοινωνικής συνύπαρξης. Είναι εκείνος που θεσπίζει δίκαιους νόμους, εξασφαλίζει την κοινωνική ισορροπία και μεριμνά για το κοινό συμφέρον. Ο απώτερος σκοπός της πολιτικής για τον Αριστοτέλη δεν είναι απλώς η υλική επιβίωση ή η οικονομική ευμάρεια του κράτους, αλλά η «ευδαιμονία» των πολιτών, δηλαδή η πνευματική και ηθική τους άνθηση.
Για τον λόγο αυτό, θεωρούσε την πολιτική ως την ανώτερη πρακτική επιστήμη και τέχνη, καθώς από αυτήν εξαρτώνται και καθορίζονται όλες οι υπόλοιπες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η χαοτική διαφορά ανάμεσα στο αρχαίο αυτό όραμα και τη σύγχρονη πραγματικότητα εντοπίζεται στον απόλυτο διαχωρισμό της πολιτικής από την ηθική που παρατηρείται συχνά σήμερα. Τόσο ο Πλάτωνας όσο και ο Αριστοτέλης, παρά τις διαφορετικές τους φιλοσοφικές αφετηρίες, συμφωνούσαν απόλυτα σε ένα πράγμα: η πολιτική είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αρετή, την παιδεία και την ατομική ευθύνη.
Ο πολιτικός των κλασικών χρόνων δεν ήταν ένας τεχνοκράτης, ούτε ένας επαγγελματίας της εικόνας που κυνηγά εφήμερα ποσοστά δημοτικότητας. Ήταν μια προσωπικότητα με βαθιά πνευματική συγκρότηση, που έβλεπε τον ρόλο του ως μια υψηλή αποστολή προσφοράς στο κοινό καλό, υπενθυμίζοντάς μας, ακόμη και σήμερα, πόσο ψηλά μπορεί και πρέπει να στοχεύει η ανθρώπινη κοινωνία.
