Στο στόχαστρο η μυστικότητα των τιμών μεταβίβασης στα Funds – Πώς τοποθετούνται κυβέρνηση, αντιπολίτευση, νομικοί και δανειολήπτες, οι α...
Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρη Νάτσιου, μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Δανειοληπτών Βορείου Ελλάδος, Χαράλαμπο Περβανά, έφερε ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης την πιο σκοτεινή πτυχή του εγχώριου χρηματοπιστωτικού συστήματος: το πέπλο μυστικότητας που καλύπτει τις τιμές μεταβίβασης των “κόκκινων” δανείων από τις τράπεζες στα ξένα Funds.
Για τις οργανώσεις των δανειοληπτών και τμήμα της αντιπολίτευσης, το ζήτημα υπερβαίνει τα όρια μιας απλής οικονομικής διαφοράς και αγγίζει τα όρια θεσμικού σκανδάλου. Στον αντίποδα, η κυβερνητική πλειοψηφία και τα στελέχη της χρηματαγοράς προτάσσουν την ανάγκη διασφάλισης της πιστωτικής σταθερότητας και την αποφυγή του “ηθικού κινδύνου”.
Η πλευρά των Δανειοληπτών: “Αγοράζουν την περιουσία μας στο 10%”
Σύμφωνα με τις καταγγελίες των εκπροσώπων των οφειλετών, το μοντέλο που έχει επιβληθεί στην ελληνική αγορά διέπεται από μια θεμελιώδη ανισορροπία. Αρχικά, καταγράφεται η κατηγορηματική άρνηση των τραπεζών να δώσουν στον δανειολήπτη τη δυνατότητα απευθείας εξαγοράς ή ρύθμισης του χρέους του με μια γενναία διαγραφή. Στη συνέχεια, τα ίδια αυτά δάνεια πακετάρονται και μεταβιβάζονται σε υπεράκτια Funds σε κλάσμα της ονομαστικής τους αξίας —συχνά στο 5%, 10% ή 20%. Αμέσως μετά, οι εταιρείες διαχείρισης (Servicers) απαιτούν από τον πολίτη την αποπληρωμή του 100% της οφειλής, επιστρατεύοντας αναγκαστικά μέτρα εκτέλεσης, όπως πλειστηριασμούς και κατασχέσεις.
Η πλευρά των δανειοληπτών υποστηρίζει ότι η απόκρυψη της τιμής εξαγοράς γίνεται τεχνηέντως, καθώς η επίσημη γνώση του ευτελούς ποσού πώλησης θα ενίσχυε καθοριστικά τη διαπραγματευτική θέση του πολίτη.
Όπως επισημαίνει πάνω σε αυτό το σημείο ο δικηγόρος και Αναπληρωτής Γραμματέας Τομέα Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ, Μάικ Αμπού-Χάντμπα, το πρόβλημα δεν είναι αν ο οφειλέτης δικαιούται αυτομάτως να εξοφλήσει το δάνειό του στην τιμή που το αγόρασε το fund —μιας και τέτοιο δικαίωμα δεν προβλέπεται— αλλά η σοβαρή ασυμμετρία πληροφόρησης.
“Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί από τις τράπεζες να παρέχουν στον υποψήφιο αγοραστή τις πληροφορίες που χρειάζεται για να αποτιμήσει την απαίτηση, ενώ ο οφειλέτης έχει δικαίωμα να πληροφορείται μόνο για τη μεταβίβαση και το ακριβές ύψος της οφειλής του, όχι όμως για το τίμημα”, μας ανέφερε χαρακτηριστικά. “Δημιουργείται έτσι ένα σύστημα όπου ο επενδυτής γνωρίζει την οικονομική αξία, ενώ ο δανειολήπτης δεν έχει πρόσβαση στα στοιχεία για να ελέγξει την απαίτηση. Δεν πρόκειται ευθέως για αντισυνταγματικό κενό, αλλά για σοβαρό έλλειμμα διαφάνειας που θέτει θέμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας”, υπογραμμίζει.
Η κυβερνητική απάντηση: “Ηθικός κίνδυνος” και συστημική ευσταθεία
Απέναντι στις αιτιάσεις αυτές, η κυβερνητική πλειοψηφία, το Υπουργείο Οικονομικών και τραπεζικοί αναλυτές αντιπαραθέτουν μια σειρά από θεσμικά και οικονομικά επιχειρήματα, εξηγώντας γιατί η θεσμοθέτηση “δικαιώματος προτίμησης” θεωρείται καταστροφική για την οικονομία. Το βασικότερο επιχείρημα εστιάζει στον κίνδυνο της “Ηθικής Βλάβης” (Moral Hazard), καθώς αν ο δανειολήπτης μπορούσε να εξαγοράσει το δάνειό του στην τιμή του Fund, κανένας συνεπής πολίτης δεν θα είχε κίνητρο να αποπληρώνει τις δόσεις του, δημιουργώντας μια νέα γενιά “στρατηγικών κακοπληρωτών”.
Παράλληλα, τονίζουν τη φύση των ετερογενών πακέτων χονδρικής, όπου η χαμηλή μέση τιμή αντικατοπτρίζει το συνολικό ρίσκο, προειδοποιώντας ότι ένα δικαίωμα προτίμησης θα οδηγούσε σε αποχή των διεθνών επενδυτών και κατάρρευση της εξυγίανσης των τραπεζών.
Ωστόσο, αναλύοντας την πρακτική αξία αυτής της πληροφορίας, ο κ. Αμπού-Χάντμπα σημειώνει ότι η γνώση του κόστους κτήσης (το οποίο κυμαίνεται από 5% έως 30% της ονομαστικής αξίας) είναι καθοριστική.
Αν σε μια απευθείας διαπραγμάτευση ο οφειλέτης γνωρίζει ότι το fund αγόρασε στο 15%, μια πρόταση στο 25% ή 30% αφήνει σημαντικό κέρδος, προσφέροντας βάση για γενναίο κούρεμα αντί για εξωφρενικές προκαταβολές 20-30% επί της ονομαστικής οφειλής. Αντίστοιχα, στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, αν και ο υπολογισμός γίνεται βάσει εισοδημάτων και περιουσίας, η γνώση της τιμής αγοράς βοηθά στην αξιολόγηση της πρότασης, ενώ στα δικαστήρια, η αδικαιολόγητη απόρριψη μιας βιώσιμης πρότασης προς όφελος του πλειστηριασμού μπορεί να στοιχειοθετήσει καταχρηστική άσκηση δικαιώματος (άρθρο 281 ΑΚ).
Ο Μάικ Αμπού-Χάντμπα, δικηγόρος και Αναπληρωτής Γραμματέας Τομέα Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, ο οποίος τοποθετείται για το έλλειμμα διαφάνειας στις τιμές μεταβίβασης των «κόκκινων» δανείων και προτείνει τη θεσμοθέτηση «δικαιώματος προτίμησης» υπέρ των δανειοληπτών.
Προτάσεις για το θεσμικό πλαίσιο και τη δευτερογενή αγορά
Η κυβέρνηση από την πλευρά της υποστηρίζει ότι η προστασία του οφειλέτη εξασφαλίζεται ήδη επαρκώς και θεσμικά μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, όπου ένας αντικειμενικός αλγόριθμος υπολογίζει τη δυνατότητα αποπληρωμής και προσφέρει κούρεμα οφειλής με βάση τα πραγματικά εισοδήματα.
Στον αντίποδα, το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, όπως εξηγεί ο Μάικ Αμπού-Χάντμπα, προτείνει μια ολοκληρωμένη θεσμική διαφοροποίηση από το ισχύον πλαίσιο.
Η πρόταση περιλαμβάνει τη θεσμοθέτηση Δικαιώματος Προαίρεσης/Προτίμησης ώστε ο δανειολήπτης να αποκτά ο ίδιος το δάνειό του στην τιμή μεταβίβασης πριν πουληθεί στο fund, την υποχρεωτική υποβολή βιώσιμης πρότασης ρύθμισης πριν από κάθε μέτρο αναγκαστικής εκτέλεσης, τον αναλογικό περιορισμό της ευθύνης των εγγυητών με βάση την πραγματική τιμή αγοράς της απαίτησης και την επιβολή αυστηρών κυρώσεων στους servicers για καταχρηστικές πρακτικές.
Αποκαλύψεις για «παράνομους τόκους» και τριγωνικές συναλλαγές
Την ίδια στιγμή, το σκηνικό πυροδοτείται από σοβαρότατες καταγγελίες που μας αποκάλυψε ο εκ Πατρών δικηγόρος Λυσίας Χριστοδουλόπουλος. Όπως υπογράμμισε, η στάση των Funds απέναντι στις νομικές οδούς είναι συχνά απορριπτική, καθώς σε εξώδικα και ηλεκτρονική αλληλογραφία “είτε δεν μας απαντούν είτε μας έχουν απαντήσει ότι δεν έχουν προσαρμόσει τα μηχανογραφικά τους συστήματα ώστε να υπολογίσουν σωστά τον τόκο βάσει της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου”, γεγονός που επιτρέπει στον δανειολήπτη να πληρώνει μόνο το κεφάλαιο και να επιφυλάσσεται για τους ελάχιστους αναλογούντες τόκους.
Παράλληλα, ο κ. Χριστοδουλόπουλος εξαπέλυσε βαρύτατες καταγγελίες για συστημική αδράνεια των εγχώριων αρχών, σημειώνοντας ότι αν οι ελληνικές αρχές ασχολούνται με το ζήτημα, αυτό γίνεται μόνο στο πλαίσιο προεκλογικών κορόνων, καθιστώντας αναγκαία την προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διερεύνηση ενδεχόμενων κακουργημάτων και τριγωνικών συναλλαγών.
Η καταγγελία για αγορά ακινήτων “φιλέτων” από μέλη ΔΣ των Funds
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η καταγγελία του κ. Χριστοδουλόπουλου για το πώς μέλη των διοικητικών συμβουλίων των ίδιων των Funds φτάνουν να αποκτούν προσωπικά τα πλειστηριαζόμενα ακίνητα. Σύμφωνα με τον δικηγόρο, τα μέλη του ΔΣ των συγκεκριμένων funds αγοράζουν επί προσωπικού τα ακίνητα-φιλέτα, καθώς ένας απλός έλεγχος στο Κτηματολόγιο, στο ΓΕΜΗ ή στην προσωπική τους μερίδα μπορεί να αποδείξει ότι οι ίδιοι προκαλούν και προχωρούν τον πλειστηριασμό και στη συνέχεια αγοράζουν οι ίδιοι.
Όπως κατήγγειλε, έχουν συστήσει μεσιτικές εταιρείες που “χτυπάνε” το ακίνητο στον πλειστηριασμό και ακολούθως τα φυσικά πρόσωπα των funds το αγοράζουν, είτε για να κατοικήσουν σε αυτό είτε για να το μεταπωλήσουν με τεράστιο οικονομικό όφελος, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για ποινικά και φορολογικά αδικήματα.
Σημειώνεται ότι για τις ανάγκες του ρεπορτάζ ζητήθηκε η επίσημη τοποθέτηση της Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (ΕΕΔΑΔΠ), ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπήρξε καμία απάντηση.
Ένα διαρκές πολιτικό και κοινωνικό στοίχημα
Κατοικίες, επιχειρήσεις και περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν με κόπο μιας ζωής συνεχίζουν να αλλάζουν χέρια, γεννώντας αμείλικτα ερωτήματα για το ποιοι είναι οι τελικοί αποδέκτες, με ποιους όρους διενεργούνται οι διαδικασίες και αν υφίσταται στοιχειώδης ισονομία.
Το ζήτημα των κόκκινων δανείων παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία της πολιτικής αντιπαράθεσης, όπου η ανάγκη των νοικοκυριών για διαφάνεια συγκρούεται με τη διατήρηση της πιστωτικής πειθαρχίας.
Η κοινωνία απαιτεί απόλυτη λογοδοσία και διαφάνεια, και όσο οι καταγγελίες για τριγωνικές συναλλαγές, παράνομους υπολογισμούς τόκων και αδιαφανείς πρακτικές πληθαίνουν, η ανάγκη για ουσιαστικό έλεγχο και δικαστική διερεύνηση καθίσταται επιτακτική.
