*Πότε έρχεται η αλαζονεία; *Πόσος χρόνος χρειάζεται για να γίνει κάποιος αλαζόνας; Ίσως, λιγότερο απ' όσο φανταζόμαστε Δεν υπάρχει μία α...
*Πότε έρχεται η αλαζονεία;
*Πόσος χρόνος χρειάζεται για να γίνει κάποιος αλαζόνας; Ίσως, λιγότερο απ' όσο φανταζόμαστε
Δεν υπάρχει μία απάντηση.
Για κάποιους, η αλαζονεία εμφανίζεται από τους πρώτους μήνες της πρώτης θητείας. Για άλλους, δύο ή τρεις θητείες αρκούν για να χάσουν την επαφή με την κοινωνία.
Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι πόσες θητείες μπορεί να υπηρετήσει ένας δήμαρχος. Είναι αν, μετά από χρόνια στην εξουσία, εξακολουθεί να ακούει τους πολίτες, να δέχεται την κριτική, να λογοδοτεί και να θυμάται ότι η εντολή που έλαβε είναι προσωρινή. Η διάρκεια στην εξουσία δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα.
Πρόβλημα γίνεται όταν η εμπειρία μετατρέπεται σε αίσθηση μονιμότητας, όταν η αυτοπεποίθηση γίνεται αλαζονεία και όταν η εξουσία αντιμετωπίζεται ως προσωπικό δικαίωμα και όχι ως δημόσια ευθύνη.
Η αλαζονεία δεν είναι ένα απλό ελάττωμα χαρακτήρα.
Είναι μια βαθιά πολιτική ασθένεια.
Είναι η επικίνδυνη πεποίθηση ότι η καρέκλα ανήκει ιδιοκτησιακά σε εκείνον που την κατέχει και όχι στους πολίτες που του την εμπιστεύθηκαν.
Είναι η ψευδαίσθηση ότι η εξουσία υπερίπταται του ελέγχου, δεν κρίνεται και δεν οφείλει καμία απολύτως λογοδοσία.
Το Παράθυρο του Γραφείου και οι «Ενοχλητικές» Φωνές
Όποιος μεθά από την ισχύ, αρχίζει σταδιακά να βλέπει την κοινωνία αποκλειστικά από το παράθυρο του γραφείου του.
Οι φωνές των πολιτών μετατρέπονται σε ενοχλητικό θόρυβο.
Η δομική κριτική βαφτίζεται «εμπάθεια».
Οι δημοσιογραφικές αποκαλύψεις χαρακτηρίζονται «πόλεμος συμφερόντων».
Οι δημοσιογράφοι που ερευνούν γίνονται «εχθροί» και οι πολίτες που διαμαρτύρονται «υπερβολικοί».
Την ίδια ώρα, στους διαδρόμους της εξουσίας, οι αυλικοί χειροκροτούν ρυθμικά. Γνωρίζουν καλά ότι στη σκιά του ηγεμόνα, η σιωπή και η υποταγή ανταμείβονται πλουσιοπάροχα.
Η Επικοινωνία απέναντι στην Πραγματικότητα
Η εξουσία αποκτά πάντα μια επικίνδυνη συνήθεια: να πιστεύει ότι μπορεί να κατασκευάσει την πραγματικότητα με δελτία Τύπου, στημένες φωτογραφίες και επικοινωνιακές φιέστες.
Όμως η ζωή δεν κρύβεται πίσω από τα προβολείς των εκδηλώσεων. Βρίσκεται στους δρόμους που παραμένουν προβληματικοί, στα χωριά που ερημώνουν, στα νοσοκομεία που υπολειτουργούν, στις δημόσιες υπηρεσίες που ταλαιπωρούν και στους νέους που συνεχίζουν να εγκαταλείπουν τη χώρα.
Το πιο επικίνδυνο στάδιο της αλαζονείας εμφανίζεται όταν οι κυβερνώντες θεωρούν ότι δεν χρειάζεται καν να δίνουν εξηγήσεις.
Όταν πιστεύουν ότι η σιωπή είναι δικαίωμά τους και η λογοδοσία υποχρέωση των άλλων.
Όταν συγχέουν τον θεσμό με το πρόσωπό τους, υιοθετώντας το διαβόητο «L'État, c'est moi» (Το κράτος είμαι εγώ), και αντιμετωπίζουν κάθε διαφωνία ως προσωπική προσβολή.
Η Δημοκρατία Δεν Χρειάζεται Χειροκροτητές
Η δημοκρατία δεν τρέφεται από χειροκροτητές. Χρειάζεται αντίλογο, έλεγχο και απόλυτη διαφάνεια. Χρειάζεται πολίτες που δεν φοβούνται να ρωτήσουν και δημοσιογράφους που δεν διστάζουν να ερευνήσουν. Γιατί κάθε φορά που η εξουσία ενοχλείται από τις ερωτήσεις, είναι βέβαιο πως φοβάται τις απαντήσεις.
Η μεγαλύτερη αυταπάτη κάθε εξουσίας είναι ότι θα παραμείνει αιώνια. Ότι η επιρροή της είναι δεδομένη και ότι η κοινωνία ξεχνά. Κανείς όμως δεν εκλέγεται με ισόβιο συμβόλαιο. Οι πολίτες παρατηρούν, συγκρίνουν και στο τέλος κρίνουν.
Η σιωπή απέναντι στην αλαζονεία δεν είναι ουδετερότητα. Είναι συνενοχή.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο όσοι κυβερνούν με αλαζονεία, αλλά και όσοι τους ανέχονται. Εκείνοι που σιωπούν για να μη χάσουν προνόμια, εκείνοι που χειροκροτούν για μια θέση, μια εξυπηρέτηση ή μια φωτογραφία.
Το Νομοτελειακό Τέλος
Η σχέση του ανθρώπου με την ισχύ αποτελεί ένα από τα πιο παλιά κεφάλαια της ανθρωπογεωγραφίας. Από την αρχαία τραγωδία μέχρι τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, το φαινόμενο λειτουργεί με σταθερή νομοτέλεια: η δύναμη τρέφει τον εγωισμό, ο εγωισμός θολώνει την κρίση και η απώλεια μέτρου οδηγεί αναπόφευκτα στην πτώση.
Η ιστορία δεν θυμάται εκείνους που απλώς κατείχαν αξιώματα.
Θυμάται εκείνους που άφησαν έργο.
Οι υπόλοιποι χάνονται μέσα στην αλαζονεία τους, πιστεύοντας ότι η εξουσία είναι αιώνια. Μέχρι τη στιγμή που η κοινωνία αποφασίζει να τους υπενθυμίσει πως, σε μια δημοκρατία, ο πραγματικός κυρίαρχος δεν είναι ο άρχοντας, αλλά ο πολίτης.
Η πραγματική ηγεσία δεν μετριέται από την επιβολή, αλλά από τη σύνεση, την ταπεινότητα και την προσφορά. Όσοι κατέχουν εξουσία οφείλουν να θυμούνται καθημερινά τη φράση που ψιθύριζαν οι δούλοι στους ρωμαίους νικητές κατά τη διάρκεια του θριάμβου τους: «Memento mori» — Να θυμάσαι ότι είσαι θνητός.
