Η Ευρώπη δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε περισσότερες πυρκαγιές. Βρίσκεται μπροστά σε φωτιές διαφορετικής φύσης Δεν πρόκειται για ακόμη...
Δεν πρόκειται για ακόμη ένα δύσκολο καλοκαίρι πυρκαγιών. Πρόκειται για μία νέα εποχή, όπου οι φωτιές στην Ευρώπη αποκτούν τέτοια ένταση, ταχύτητα και έκταση ώστε τίποτα δεν μπορεί να τις σταματήσει.
Δημιουργούν τον δικό τους καιρό, υπερπηδούν ποτάμια και ζώνες πυροπροστασίας και καθιστούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, την κατάσβεση πρακτικά αδύνατη. Από τη Γαλλία και την Ισπανία έως την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Βρετανία, το Bloomberg περιγράφει μια ήπειρο αντιμέτωπη με τα πρώτα χαρακτηριστικά δείγματα μιας νέας κανονικότητας: των ανεξέλεγκτων megafires (υπερπυρκαγιών).
«Αυτό είναι πόλεμος»
Σε δάσος κοντά στο Λεζ-Καπ-Φερέ, δυτικά του Μπορντό, ο διοικητής πυροσβεστικών δυνάμεων Ματιέ Ζομέν χρειάστηκε λίγες ώρες για να αντιληφθεί ότι η φωτιά δεν συμπεριφερόταν όπως οι προηγούμενες.
Άλλαζε απότομα κατεύθυνση και ένταση, κινούνταν με πρωτοφανή ταχύτητα και, κάποια στιγμή, περικύκλωσε την ομάδα του με ένα τείχος φλόγας. «Αυτό είναι πόλεμος απέναντι στις πυρκαγιές», δήλωσε στο Bloomberg. «Είμαι πυροσβέστης 26 χρόνια και δεν έχω ξαναδεί φωτιές τέτοιου μεγέθους».
Η πυρκαγιά στη Ζιρόνδη, που ξέσπασε στις 22 Ιουλίου, αποτέφρωσε περίπου 420 τετραγωνικά χιλιόμετρα, κατέστρεψε σχεδόν 200 κατοικίες και οδήγησε στην εκκένωση περισσότερων από 220.000 ανθρώπων.
Η έντασή της ήταν τέτοια ώστε άρχισε να επηρεάζει την ίδια την ατμόσφαιρα, δημιουργώντας ισχυρά ανοδικά ρεύματα και δικούς της ανέμους.
Την ίδια στιγμή, δύο μέτωπα δυτικά και νοτιοδυτικά της Μαδρίτης ενώθηκαν, αναγκάζοντας δεκάδες χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Στη Βρετανία, οι αρχές κήρυξαν κατάσταση μείζονος συμβάντος λόγω φωτιάς κοντά στον πυρηνικό σταθμό Sizewell B, ενώ Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιταλία και Αλβανία αντιμετωπίζουν επίσης εκτεταμένες πυρκαγιές.
Οι περιγραφές των πυροσβεστών στην Ισπανία παραπέμπουν σε φαινόμενα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραία. Φλόγες ύψους 40 και 50 μέτρων, άνεμοι διαφορετικής κατεύθυνσης σε χαμηλό και μεγάλο υψόμετρο και μέτωπα που προχωρούσαν με ταχύτητα έως πέντε χιλιομέτρων την ώρα.
Καταγράφηκαν ακόμη πυροσωρειτομελανίες — τεράστια νέφη που σχηματίζονται όταν η θερμότητα της φωτιάς ανυψώνει αέρα και υγρασία, προκαλώντας ουσιαστικά μια καταιγίδα πυρκαγιάς.
Όταν τα νέφη αυτά καταρρέουν, εξαπολύουν βίαιες ριπές, στάχτες και φλεγόμενα συντρίμμια προς κάθε κατεύθυνση.
Σε αυτό το στάδιο, εξηγούν οι επιστήμονες, οι περισσότερες κλασικές μέθοδοι πυρόσβεσης χάνουν την αποτελεσματικότητά τους.
Η φωτιά απορροφά οξυγόνο, μεταβάλλει τους ανέμους και αποκτά δική της δυναμική. «Δεν είναι θέμα χρημάτων, επενδύσεων ή ηρωισμού», σημειώνει ο κλιματικός ερευνητής Ραούλ Κορδέρο Καράσκο. «Όταν οι συνθήκες είναι τόσο ακραίες, απλώς δεν μπορείς να τη σταματήσεις».
Τι συμβαίνει στην Ευρώπη
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο και οι θερμοκρασίες της βρίσκονται ήδη περίπου 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Το φετινό μοτίβο υπήρξε εκρηκτικό. Ο ιδιαίτερα βροχερός χειμώνας ενίσχυσε την ανάπτυξη χόρτων και θαμνώδους βλάστησης. Ακολούθησαν ξηρή άνοιξη και το θερμότερο καταγεγραμμένο Ιούνιο στην περιοχή, μετατρέποντας τη νέα βλάστηση σε τεράστια ποσότητα καύσιμης ύλης.
Παράλληλα, η ερήμωση της ευρωπαϊκής υπαίθρου επιδεινώνει τον κίνδυνο. Η υποχώρηση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας έχει αφήσει εκτάσεις ακαλλιέργητες και απεριποίητες, χωρίς τις φυσικές αντιπυρικές ζώνες που δημιουργούσαν επί δεκαετίες οι ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η κλιματική αλλαγή, όπως το περιγράφει ο Τόμας Σμιθ του London School of Economics, «φορτώνει τα ζάρια»: κάθε ανάφλεξη έχει πλέον πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να εξελιχθεί σε καταστροφική πυρκαγιά.
Το πραγματικό κόστος δεν φαίνεται στις ασφαλιστικές αποζημιώσεις
Οι πυρκαγιές δεν καίνε μόνο δάση και σπίτια. Διαλύουν ολόκληρα τοπικά οικονομικά μοντέλα. Στη Ζιρόνδη, όπου ο τουρισμός αντιστοιχεί στο 7% του ΑΕΠ και απασχολεί άμεσα πάνω από 40.000 ανθρώπους, οι ακυρώσεις έχουν σαρώσει ξενοδοχεία, κάμπινγκ, εστιατόρια, οινοποιεία και οστρακοκαλλιέργειες.
Επιχειρηματίες που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των ετήσιων εσόδων τους μέσα σε λίγες καλοκαιρινές εβδομάδες βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με οικονομική ασφυξία. Στο Μπορντό, καταστήματα καταγράφουν τζίρους Ιανουαρίου στην καρδιά της τουριστικής περιόδου, ενώ ενώσεις επαγγελματιών προειδοποιούν για λουκέτα και μαζικές προσφυγές στα εμπορικά δικαστήρια.
Και όμως, ακόμη και αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν μόνο ένα μέρος της ζημιάς. Δάση, οικοσυστήματα και δημόσιες εκτάσεις συχνά δεν ασφαλίζονται.
Έτσι, το πραγματικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος —η απώλεια φυσικού κεφαλαίου, τουριστικής δραστηριότητας και τοπικής παραγωγής— παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατο.
Το καλοκαίρι δεν έχει τελειώσει. Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ο κίνδυνος θα παραμείνει υψηλός και ενδέχεται να κινηθεί βορειότερα, προς το Παρίσι και τη νοτιοανατολική Αγγλία.
Η Ευρώπη δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε περισσότερες πυρκαγιές. Βρίσκεται μπροστά σε φωτιές διαφορετικής φύσης — και σε μια μάχη για την οποία τα σημερινά μέσα, οι υποδομές και τα οικονομικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί.
