Κάθε μήνα, ο λογαριασμός φτάνει στα χέρια του πολίτη με απόλυτη συνέπεια. Δημοτικά τέλη, φόροι και εισφορές αφαιρούνται από το υστέρημα...
Η πραγματικότητα, όμως, γεννά ένα διαρκές και εύλογο ερώτημα: Πού καταλήγει, τελικά, κάθε ευρώ που διαχειρίζονται οι δήμοι και οι περιφέρειες;
Τα κονδύλια δεν λείπουν. Από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους [ΚΑΠ] και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μέχρι τα Ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης, εκατομμύρια ευρώ εισρέουν στα ταμεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παρά τη ροή αυτή, η καθημερινότητα των δημοτών συχνά ακυρώνει την εικόνα της ευημερίας που παρουσιάζεται στα δελτία τύπου.
Οι πολίτες παρακολουθούν με απορία τη διοχέτευση πόρων σε βιαστικά «έργα βιτρίνας», αναπλάσεις επί αναπλάσεων και επικοινωνιακές φιέστες σε συγκεκριμένα πρόσωπα ή εταιρείες, την ώρα που βασικές ανάγκες – όπως η συντήρηση των σχολικών μονάδων, η πολιτική προστασία και η αντιπλημμυρική θωράκιση – παραμένουν στο περιθώριο.
Η διαχείριση του δημοσίου χρήματος δεν εξαντλείται στην τυπική νομιμότητα. Το να είναι ένας προϋπολογισμός «νομότυπος» ή καλυμμένος πίσω από γραφειοκρατικές εγκρίσεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ωφέλιμος. Η τοπική εξουσία, είναι πάνω απ’ όλα, ζήτημα πολιτικής ηθικής και κοινωνικής εμπιστοσύνης.
Η ουσιαστική διαφάνεια δεν είναι μια αόριστη διακήρυξη. Είναι το αναφαίρετο δικαίωμα του δημότη να γνωρίζει, να αξιολογεί και να ζητά λογοδοσία για τη διοχέτευση των χρημάτων του.
Όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται κεκλεισμένων των θυρών και οι προτεραιότητες ορίζονται χωρίς κοινωνικό έλεγχο, το χάσμα μεταξύ αιρετών και κοινωνίας διευρύνεται και η δικαιολογημένη οργή των πολιτών διογκώνεται.
Οι εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης οφείλουν να αντιληφθούν εγκαίρως ότι οι δημότες δεν είναι απλοί «πληρωτές» υποχρεώσεων, αλλά εντολείς που απαιτούν σεβασμό, διαφάνεια και έργα ουσίας.
Ο κρατικός έλεγχος
Η έννοια του κρατικού ελέγχου αποτελεί έναν από τους πιο θεμελιώδεις πυλώνες για τη λειτουργία μιας ευνομούμενης πολιτείας, τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Αν και η έκτασή του αποτελεί αντικείμενο πολιτικών και οικονομικών αντιπαραθέσεων, η αναγκαιότητά του δικαιολογείται από μια σειρά καίριων παραγόντων:
- Προστασία του δημόσιου συμφέροντος και των κοινωνικών αγαθών
- Ρύθμιση της αγοράς και πρόληψη μονοπωλίων
- Διαφάνεια, Λογοδοσία και Πρόληψη της διαφθοράς.
- Προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων
- Περιβαλλοντική προστασία
Ο κρατικός έλεγχος δεν πρέπει να συγχέεται με τον γραφειοκρατικό στραγγαλισμό ή τον αυταρχισμό. Το ζητούμενο είναι ένας θεσμικά αδιάβλητος, ψηφιοποιημένος και δίκαιος κρατικός έλεγχος, που δεν λειτουργεί ως τιμωρητικός ή γραφειοκρατικός φραγμός, αλλά ως εγγυητής δικαιοσύνης, ασφάλειας και ισονομίας για όλους.
