“ Πότε ανοίγει η πλατφόρμα στο gov.gr, ποιοι εξαιρούνται και τι ισχύει για όσους έχουν από 21 δέντρα και πάνω. Σε τροχιά ριζικών αλλαγ...
Σε τροχιά ριζικών αλλαγών εισέρχεται ο ελαιοκομικός κλάδος στη χώρα μας, καθώς τίθεται σταδιακά σε εφαρμογή το νέο ψηφιακό πλαίσιο ελέγχου της παραγωγής. Για χιλιάδες επαγγελματίες και ερασιτέχνες παραγωγούς, η περίοδος κατά την οποία το ελαιόλαδο διακινούνταν χωρίς αυστηρή γραφειοκρατία ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Οι νέοι κανόνες στοχεύουν στην πλήρη ιχνηλασιμότητα του προϊόντος, την πάταξη της παράνομης εμπορίας και την προστασία της ποιότητας του ελληνικού ελαιολάδου, ωστόσο κρύβουν σοβαρές παγίδες και διοικητικές κυρώσεις για όσους αμελήσουν να συμμορφωθούν.
Ψηφιακό Μητρώο και η παράταση της υποχρεωτικότητας
Η κυριότερη αλλαγή εστιάζεται στην καθολική υποχρέωση εγγραφής στο Ελαιοκομικό Μητρώο και την υποβολή της Δήλωσης Συγκομιδής Ελαιοκομικών Προϊόντων. Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες αγρότες, αλλά οποιονδήποτε κατέχει ελαιοτεμάχια με 21 και περισσότερα ελαιόδεντρα.
Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, ύστερα από εισήγηση του υφυπουργού Γιάννη Ανδριανού, το ισχύον πλαίσιο τροποποιείται και δίνεται ετήσια παράταση, ώστε οι παραγωγοί να έχουν τον αναγκαίο χρόνο προσαρμογής στις νέες απαιτήσεις.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει πλέον ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, «η υποχρεωτικότητα της δήλωσης συγκομιδής ελαιοκάρπου, με νέα έναρξη την 1η Οκτωβρίου 2027, αποτελεί κομβικό βήμα για τη διαφάνεια στον κλάδο».
Η διαδικασία θα διενεργείται ηλεκτρονικά μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης (gov.gr) με τους προσωπικούς κωδικούς Taxisnet, με την πλατφόρμα να ανοίγει την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους (αρχής γενομένης από το 2027) και την προθεσμία να λήγει στις 31 Μαΐου του επομένου. Στη δήλωση απαιτείται η ακριβής καταγραφή του κωδικού του ελαιοτεμαχίου, του αριθμού των δέντρων, της ποικιλίας, της συνολικής ποσότητας καρπού και του ελαιοτριβείου όπου έγινε η έκθλιψη.
Με δεδομένο ότι μεγάλο ποσοστό των μικροκαλλιεργητών είναι ηλικιωμένοι, τίθεται το εύλογο ερώτημα για το πόσο εύκολη είναι η ψηφιακή υποβολή στο gov.gr χωρίς να επιβαρυνθούν με επιπλέον κόστος σε λογιστές.
Όπως μας απάντησε ο Πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών Αμαλιάδας, Χρήστος Βαλιανάτος, είναι πολύ δύσκολο. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, υπάρχει το ΟΣΔΕ που λειτουργεί, θέτοντας το ερώτημα γιατί δεν παίρνουν από εκεί το ελαιοκομικό μητρώο αφού είναι έτοιμα όλα τα χαρτιά, καταλήγοντας: «Γιατί ταλαιπωρούν τον κόσμο; Τι θέλουν να πετύχουν; Να τους επιβαρύνουν κι άλλο;»
Διασταυρώσεις και παγίδες
Παράλληλα, η νέα νομοθεσία κρύβει σημαντικές παγίδες, με κυριότερη την υποχρεωτικότητα της δήλωσης ακόμη και σε περιπτώσεις μηδενικής παραγωγής. «Η δήλωση είναι υποχρεωτική για όλους, ακόμη και σε περιπτώσεις μηδενικής παραγωγής και επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης», ξεκαθάρισε ο κ. Ανδριανός.
Από την πλευρά τους, αρμόδια στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Τροφίμων και των ΔΑΟΚ του ΥπΑΑΤ επισημαίνουν πως «η υποχρέωση υποβολής δήλωσης, ακόμη και σε περιπτώσεις μηδενικής παραγωγής λόγω ακαρπίας ή κλιματικών συνθηκών, είναι απαραίτητη για να έχουμε για πρώτη φορά μια ακριβή και επικαιροποιημένη εικόνα του δυναμικού της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας». Έτσι, σε περίπτωση ακαρπίας, ζημιών από την κλιματική κρίση ή ασθενειών, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να εισέλθει στο σύστημα και να υποβάλει μηδενική δήλωση.
Την ίδια στιγμή, τα ελαιοτριβεία υποχρεούνται να τηρούν ψηφιακά βιβλία. Οι διασταυρώσεις των στοιχείων μεταξύ των δηλώσεων συγκομιδής και των ψηφιακών βιβλίων των ελαιοτριβείων θα γίνονται αυτόματα από το σύστημα και όπου καταγράφονται αποκλίσεις, οι έλεγχοι θα είναι άμεσοι και στοχευμένοι, αναφέρουν επίσης τα στελέχη των ΔΑΟΚ. Όσο για την τεχνική ετοιμότητα του εγχειρήματος, ο υφυπουργός σημείωσε πως «το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης βρίσκεται σε στενή συνεργασία με την ΑΑΔΕ για τη δυσλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων, ώστε το νέο ψηφιακό εργαλείο να εφαρμοσθεί ομαλά».
Συνεχίζοντας τον σχολιασμό του, ο κ. Βαλιανάτος επεσήμανε ότι δεν είναι καθόλου δίκαιο ένας πολίτης με 25 δέντρα, που βγάζει απλώς το λάδι της χρονιάς για την οικογένειά του, να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους γραφειοκρατικούς όρους όπως ένας επαγγελματίας. «Από την 1η Οκτωβρίου 2027 θα έχουμε κι άλλη δήλωση, δεν τελειώσαμε ακόμα», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι όταν ένας ελαιοπαραγωγός πηγαίνει το λάδι του στο ελαιοτριβείο θα είναι υποχρεωμένος μέσω της σελίδας του υπουργείου να το δηλώνει, έστω και αν είναι μηδενική η παραγωγή, ταλαιπωρώντας τον κόσμο με περιττά πράγματα.
Ιδιοκτήτες, ενοικιαστές και τεχνικές διευκρινίσεις
Σαφείς απαντήσεις στα κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν τους παραγωγούς έδωσε η γεωπόνος Γεωργία Κακαλέτρη. Αναφερόμενη αρχικά στο ποιος έχει την ευθύνη δήλωσης σε περίπτωση ενοικίασης, εξήγησε ότι το κριτήριο δεν είναι η ιδιοκτησία της γης, αλλά η εκμετάλλευση της καλλιέργειας.
«Τις ελιές τις δηλώνει αυτός που τις καλλιεργεί και έχει την εκμετάλλευση», τόνισε χαρακτηριστικά. Στην περίπτωση που το αγροτεμάχιο έχει ενοικιαστεί, τότε ο ενοικιαστής είναι εκείνος που υποχρεούται να τις δηλώσει, εφόσον αυτός εισπράττει και τις ενισχύσεις ή το εισόδημα από την παραγωγή.
Σχετικά με τα συχνότερα τεχνικά λάθη κατά την καταχώριση των ελαιοτεμαχίων, η κ. Κακαλέτρη επισήμανε ότι αυτή τη στιγμή πρέπει να «παντρεύεται» το Ε1 του καθενός με το Κτηματολόγιο, καθώς απαιτούνται κωδικοί ΚΑΕΚ.
Τα στοιχεία αυτά πρέπει να συμβαδίζουν και τυχόν θέματα που προκύπτουν επιλύονται μέσα από τους λογιστές.
Ως προς το από ποιο νούμερο δέντρων και πάνω δηλώνονται οι ελιές, διευκρίνισε ότι το όριο είναι από 21 δέντρα και πάνω (αθροιστικά). Αν κάποιος έχει για παράδειγμα δύο χωράφια, το ένα με 14 ελιές και το άλλο με 10, πρέπει να δηλωθούν διότι το άθροισμα ξεπερνά το όριο.
Αναφορικά με τη λειτουργία της διασταύρωσης με τα ελαιοτριβεία στην πράξη, η κ. Κακαλέτρη ανέφερε ότι αυτό δεν μπορεί να το ελέγξει ακόμα κανένας με απόλυτο τρόπο, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί κάποιος με 30 δέντρα να πάει μια εξωφρενική παραγωγή στο ελαιοτριβείο και να ισχυριστεί ότι είναι όλη δική του, δεδομένου ότι η μέση παραγωγή ενός δέντρου κυμαίνεται συνήθως από 3 έως 5 λίτρα λάδι τον χρόνο.
Όσον αφορά το χρονικό περιθώριο (Οκτώβριος-Μάιος) για την ολοκλήρωση των δηλώσεων, σημείωσε ότι δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί πλήρως, καθώς μπορεί κάποιος να επιλέξει να μη μαζέψει τις ελιές λόγω φυσικής καταστροφής – δεν σημαίνει ότι επειδή υπάρχουν δέντρα, υπάρχει υποχρεωτικά και παραγωγή λαδιού, έστω και για ιδία κατανάλωση. Τέλος, σχετικά με τυχόν λάθη στην ποικιλία ή τα κιλά εκ παραδρομής, τόνισε ότι διορθώνονται εύκολα, καθώς αρκεί η εκ νέου είσοδος στην ηλεκτρονική αίτηση για να γίνει η διόρθωση.
Μεταβατική περίοδος και η επιβολή προστίμων από το 2028
Παρά το γεγονός ότι η υποχρέωση υποβολής ξεκινά την 1η Οκτωβρίου 2027, προβλέπεται μεταβατική περίοδος ενός έτους. Αυτό σημαίνει ότι οι προβλεπόμενες κυρώσεις και τα διοικητικά πρόστιμα για τη μη τήρηση της υποχρέωσης ή τις ανακριβείς δηλώσεις δεν θα επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028.
Όταν τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το σύστημα προστίμων:
• Για τη μη υποβολή δήλωσης, τα πρόστιμα θα ξεκινούν από 100 ευρώ για μικρούς κατόχους (21 έως 50 δέντρα), θα ανέρχονται στα 500 ευρώ για 51 έως 100 δέντρα, ενώ θα ξεπερνούν τις 5.000 ευρώ για μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
• Για τις ανακριβείς δηλώσεις, για τον ελαιόκαρπο λαδιολογίου το πρόστιμο ορίζεται στα 60 ευρώ ανά 100 κιλά απόκλισης, ενώ για τις επιτραπέζιες ελιές ανέρχεται στα 150 ευρώ ανά 100 κιλά.
Η μετάθεση αυτή δίνει τον απαιτούμενο χρόνο στους παραγωγούς να ελέγξουν τα στοιχεία των αγροτεμαχίων τους στο Μητρώο και να προετοιμαστούν, αποφεύγοντας τον φόβο άμεσων προστίμων κατά τη φετινή παραγωγική περίοδο.
