Αυθεντικές αποδείχθηκε ότι είναι οι φωτογραφίες των 200 πατριωτών κομμουνιστών που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τους ...
Τραγουδούσαν και χόρευαν καθώς μεταφέρονταν στο απόσπασμα
«Ήμουν 8 – 9 ετών τότε. Άνθρωποι πέθαιναν στον δρόμο επί Κατοχής, οι Γερμανοί έπαιρναν τα σώματα με καρότσια και τα έθαβαν σε ομαδικούς τάφους, αυτό είναι γνωστό. Εμείς ήμασταν μια οικογένεια με 6 παιδιά, η μάνα μου προσπαθούσε να μας κρατήσει κάθε μέρα ζωντανούς. Μας έσωσε ο Ερυθρός Σταυρός, όπου μας παρείχε πρωινό και το μεσημέρι μας τάιζαν με σούπες, κάθε μέρα πηγαίναμε εκεί. Δεν είχε κανείς δουλειά τότε, μόνο μαυραγορίτες και δωσίλογοι.
Ανεβαίναμε κάθε μέρα την λεωφόρο Καισαριανής για να πάμε σχολείο. Έτσι κάναμε και εκείνη την μέρα.
Ωστόσο, οι Γερμανοί και στους δύο δρόμους είχαν στήσει πολυβόλα και δεν άφηναν κανέναν να περάσει. Εμάς μας είχαν μάθει και μας άφηναν, καμιά φορά μας έδιναν σοκολάτες, εγώ ποτέ μου δεν πήρα. Στον Ερυθρό Σταυρό, αφού πήραμε το πρωινό μας εκείνη τη μέρα, οι υπεύθυνοι μας είπαν ότι πρέπει να πάμε σπίτια μας σύντομα γιατί κάτι είχαν μάθει και δεν ήθελαν να πέσουμε σε οδομαχίες. Περάσαμε ξανά στον γυρισμό από το κέντρο της Καισαριανής.
Εκείνη τη στιγμή ακούσαμε τραγούδια. Ήταν αυτά τα καμιόνια που φαίνονται σε εικόνες, τα ίδια βαγόνια σαν να τα βλέπω τώρα στα οποία οι άνθρωποι μέσα τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο. Αυτό έγινε το πρωί. Δεν ήξερα τότε ποιοι είναι και που πήγαιναν. Λίγες ώρες μετά από αυτό, στο ίδιο σημείο τα καμιόνια κινούνταν προς το κέντρο της Αθήνας, και αυτό που μου είχε κάνει εντύπωση είναι ότι πίσω από τα οχήματα, έσταζε αίμα.
Έβλεπα στην άσφαλτο αίμα, γιατί ήταν φορτωμένα με νεκρούς. Αυτοί οι άνθρωποι, άφησαν σαν παρακαταθήκη ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται. Η ελευθερία κατακτιέται. Δεν υπέκυψαν σε βασανιστήρια, ούτε στα μαρτύρια στις φυλακές τόσα χρόνια ούτε στον ίδιο τον θάνατο. Άφησαν τη ζωή τους με τον κεφάλι ψηλά», είπε χαρακτηριστικά σε συνέντευξη που παραχώρησε στο MEGA.
Τα πρόσωπα των αγωνιστών
Ο 16χρονος Ηλίας Ρίζος είναι ο μικρότερος πολιτικός κρατούμενος, που αναγνωρίστηκε στο φωτογραφικό υλικό.
«Η μητέρα μου ήταν μακρινή συγγενής του. Ξέρω ότι η μητέρα μου, μου είχε περιγράψει όταν ζούσε, έχει πεθάνει το 2005 η μητέρα μου, τον Ηλία σαν έναν μικρότερο ανιψιό του παππού Δημήτρη τον οποίο φιλοξενούσαμε στο σπίτι μας στον Άγιο Λουκά στη Λαμία και ήταν αρτεργάτης σε μία μικρή βιοτεχνία με ζυμαρικά που είχαμε εμείς στην περιοχή του Αγίου Λουκά.
Όταν πιάσανε τον θείο μου τον Λεωνίδα τον Παλιό οι Ιταλοί μετά από ‘καρφωτή’ Ελλήνων σε εισαγωγικά, η μπούκα αυτή που έγινε, έγινε στην βιοτεχνία που είχαμε, σε αυτήν τη βιοτεχνία συνελήφθη και ο Ηλίας.
Ήταν όταν τον πιάσανε άκλειστα 16 ετών. Το αγοράκι αυτό το πιάσανε όπως πιάνανε όλους τους άντρες πάνω από τα 14. Ήξερε ότι φεύγοντας από αυτόν τον κόσμο αφήνει την μαγιά ώστε ο κόσμος αυτός να γίνει καλύτερος, αυτό πίστευε και αυτό πιστεύουν σε αυτό το κόμμα», είπε η ανιψιά του.
Στο Σκοπευτήριο οι 200 πολιτικοί κρατούμενοι χωρίστηκαν σε εικοσάδες για να στηθούν στον τοίχο. Δέκα φορές ακούστηκε η ομοβροντία του εκτελεστικού αποσπάσματος και δέκα φορές οι χαριστικές βολές. Τις σορούς μετέφεραν στα φορτηγά οι επόμενοι είκοσι που περίμεναν τη δική τους σειρά – πηγαίνοντας προς το απόσπασμα, όπως έχει καταγραφεί, τραγουδώντας και χορεύοντας, προσπαθώντας με τις φωνές τους να σκεπάσουν τους ήχους των όπλων.
Στο φωτογραφικό υλικό ξεχωρίζει η φιγούρα του Δημήτρη Παπαδόπουλου ενός εκ των παλαιότερων αγωνιστών του κλάδου των οικοδόμων. Συνελήφθη το 1936 από τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου και το 1941 παραδόθηκε στους Γερμανούς. Εκτελέστηκε την 1η Μαΐου 1944.
Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης, 30 ετών, καταγόταν από τον Πλατανιά Χανίων, ήταν γεωργός και γαλακτοκόμος, παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Διώχθηκε κατά τη δικτατορία Μεταξά, συνελήφθη και πέρασε από φυλακές και τόπους κράτησης. Προς τιμήν του έχει δοθεί το όνομά του σε δρόμο στα Χανιά.
Ηχούσαν πυροβολισμοί όλη την ημέρα
Ο γνωστός ηθοποιός Γιάννης Βόγλης σε συνέντευξή του το 2016 στο tvxs, είχε θυμηθεί ότι στη γειτονιά του στον Βύρωνα άκουγαν ολόκληρη την ημέρα πυροβολισμούς. «Θα πω μία πραγματική ιστορία. Μικρός μεγάλωσα στον Βύρωνα, σε ένα ύψωμα. Εκεί ακούγαμε κάθε μέρα τα μυδράλια από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής και από τις ριπές υπολογίζαμε περίπου πόσες ήταν οι εκτελέσεις. Την Κυριακή την 1η του Μάη του 1944, έγινε η μεγάλη εκτέλεση των 200. Αυτή η εκτέλεση κράτησε σχεδόν ολόκληρη την ημέρα.
Όλος ο κόσμος ήταν στις πόρτες και στα παράθυρα. Νεκρική σιγή. Δεν μιλούσε κανείς.
Κάποτε τα μυδράλια σταμάτησαν. Προς στο σούρουπο, από κάτω στον δρόμο φάνηκαν κάποιες μικρές φλογίτσες που ανέβαιναν. Όσο η πορεία ανέβαινε πλήθαινε, γιατί ο κόσμος έβγαινε από τα σπίτια του και ακολουθούσε. Κρατούσαν μικρά δαδιά. Τότε δεν υπήρχαν κεριά. Ακολουθήσαμε κι εμείς. Φτάσαμε σ’ ένα πλάτωμα που ήταν ένα μεγάλο σταυροδρόμι. Από όλους τους δρόμους ερχόταν κόσμος με δαδιά αναμμένα. Εκεί σιωπηλά γονατίσαμε και με σκυφτό το κεφάλι, ψάλλαμε το ‘Πέσατε θύματα, αδέλφια μου εσείς’. Αυτή η ενότητα και αυτή η ομοψυχία που υπήρχε, ήταν αυτό που έκανε τη διαφορά με το σήμερα».
