Στη Βουλή κατατέθηκε χθες ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτεταμένο νομοθέτημα που φιλοδοξεί να αναμορφώσει το θεσμικό πλαίσιο...
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει, κωδικοποιεί και εκσυγχρονίζει σχεδόν
2.000 διάσπαρτες διατάξεις που μέχρι σήμερα ρύθμιζαν τη
λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η βασική επιδίωξη
είναι η δημιουργία ενός ενιαίου και πιο λειτουργικού πλαισίου, το οποίο θα περιορίσει τη γραφειοκρατία, θα ξεκαθαρίσει αρμοδιότητες και θα ενισχύσει τη διαφάνεια και τη συμμετοχή των πολιτών.
Ενοποίηση κανόνων και
αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων
Ανάμεσα στις σημαντικότερες παρεμβάσεις του νέου Κώδικα ξεχωρίζει η θέσπιση ενός ενιαίου νομοθετικού πλαισίου
για τις περιφέρειες. Δεκαπέντε χρόνια μετά τη δημιουργία
τους, οι περιφέρειες λειτουργούσαν με ένα σύνθετο πλέγμα
διατάξεων που προέρχονταν από διαφορετικές διοικητικές
περιόδους και θεσμούς. Με τον νέο Κώδικα επιχειρούνται η
ενοποίηση των κανόνων και η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη
συμμετοχή των πολιτών. Για πρώτη φορά
θεσμοθετείται η δυνατότητα διεξαγωγής
συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, ενώ
αναβαθμίζεται ο θεσμός των συμβουλίων
νέων με σαφείς διαδικασίες εκλογής και
αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων.
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί ακόμη να
ενισχύσει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία
των αιρετών οργάνων. Προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης
αποφάσεων, μεγαλύτερη αξιοποίηση των
ψηφιακών μέσων και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου ώστε οι πολίτες να έχουν
ευκολότερη πρόσβαση στις αποφάσεις
που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο.
Παράλληλα, αναδιοργανώνεται το σύστημα διακυβέρνησης των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι αρμοδιότητες δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, επιτροπών
και λοιπών οργάνων καθορίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια,
με στόχο την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και τη βελτίωση
της αποτελεσματικότητας στη λήψη αποφάσεων.
Διαφάνεια στα οικονομικά των ΟΤΑ
Στο πεδίο της οικονομικής διοίκησης, το υπουργείο κάνει
λόγο για ένα πιο ξεκάθαρο και διαφανές πλαίσιο λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών των ΟΤΑ προκειμένου να
περιοριστούν οι διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας και
να ενισχυθεί η χρηστή διαχείριση των οικονομικών πόρων.
Αλλαγές προβλέπονται και στο σύστημα ελέγχου νομιμότητας. Ο Κώδικας εισάγει ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο
ελέγχου των πράξεων των δήμων και των περιφερειών, με
έμφαση αποκλειστικά στη νομιμότητα και όχι στη σκοπιμότητα των αποφάσεων, μέσω ειδικής υπηρεσίας και ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων.
Επιπλέον, αποσαφηνίζεται η θεσμική και υπηρεσιακή
θέση των αιρετών οργάνων, με ρυθμίσεις που αφορούν τις
αποζημιώσεις, τις άδειες και τις υποχρεώσεις τους κατά την
άσκηση των καθηκόντων τους.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο αφορά την καταγραφή
και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
Στόχος είναι να καθοριστεί με σαφήνεια ποιος φορέας είναι
υπεύθυνος για κάθε αντικείμενο πολιτικής, περιορίζοντας
τις επικαλύψεις και τα διοικητικά κενά.
Κατάργηση β’ γύρου στις εκλογές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στο εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης. Ο νέος Κώδικας προβλέπει
την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, μια ρύθμιση που αναμένεται να προκαλέσει έντονη πολιτική συζήτηση.
Παράλληλα, προβλέπεται
δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά
κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.
Τέλος, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αυτοδιοίκησης
αποτελεί κεντρικό άξονα του νέου πλαισίου. Προβλέπεται η
ανάπτυξη νέων ηλεκτρονικών εφαρμογών και διαλειτουργικών συστημάτων που θα διευκολύνουν τόσο τη συμμετοχή των πολιτών όσο και την καθημερινή εξυπηρέτησή τους
από τις δημοτικές και περιφερειακές υπηρεσίες.
Οι βασικές αλλαγές
1. Ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες.
2. Θεσμοθέτηση συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία - Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων.
3. Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων.
4. Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης των δήμων και των περιφερειών.
5. Αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη
λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών.
6. Αναμόρφωση του ελέγχου νομιμότητας
των αποφάσεων των οργάνων διοίκησης.
7. Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης και των δικαιωμάτων των αιρετών.
8. Συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων
με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ
των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης.
9. Κατάργηση του δεύτερου γύρου στις
αυτοδιοικητικές εκλογές και δυνατότητα
ηλεκτρονικής ψήφου.
10. Επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
