Με αφορμή την παρέμβαση μιας ακροάτριας στη χθεσινή ραδιοφωνική εκπομπή «Ενδείξεις - Αποδείξεις» του ionion fm , η οποία αναρωτήθηκε γι...
Με αφορμή την παρέμβαση μιας ακροάτριας στη χθεσινή ραδιοφωνική εκπομπή «Ενδείξεις - Αποδείξεις» του ionion fm, η οποία αναρωτήθηκε γιατί δεν βγαίνει τηλεφωνικά ο δήμαρχος Ήλιδας για να απαντήσει στα ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες της Αμαλιάδας, είναι ίσως μια καλή ευκαιρία να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα που αφορούν συνολικά τη στάση των δημάρχων της Ηλείας απέναντι στον δημόσιο διάλογο.
Καταρχάς, για να είμαστε δίκαιοι, με τον δήμαρχο Ήλιδας, Χρήστο Χριστοδουλόπουλο, συνομιλήσαμε πριν από περίπου δέκα ημέρες στην εκπομπή, όπου απάντησε σε ερωτήματα ακροατών. Και παλιότερα έχουμε συνομιλήσει μαζί του.
Μέχρι σήμερα, δεν έχει αρνηθεί να τοποθετηθεί δημόσια ή να δώσει απαντήσεις σε ζητήματα που τίθενται από τους πολίτες μέσω της εκπομπής μας. Αυτό είναι ένα γεγονός που οφείλουμε να αναγνωρίσουμε, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κάποιος με τις θέσεις ή τις επιλογές της δημοτικής αρχής.
Ας δούμε όμως τι συμβαίνει και με άλλους δημάρχους του νομού.
Στην περίπτωση του δημάρχου Πύργου, Στάθη Καννή, η εικόνα είναι διαφορετική. Αποφεύγει να συμμετάσχει στην εκπομπή μας, θεωρώντας προφανώς ότι είμαστε «υβριστές» του. Το αποτέλεσμα είναι να αρνείται να απαντήσει όχι σε εμάς προσωπικά, αλλά στα ερωτήματα των ίδιων των πολιτών που απευθύνονται στην εκπομπή.
Κάθε αιρετός έχει φυσικά το δικαίωμα να επιλέγει τα μέσα ενημέρωσης στα οποία θα εμφανίζεται. Όταν όμως ένας δήμαρχος προτιμά αποκλειστικά συνεντεύξεις όπου δεν δέχεται δύσκολες ερωτήσεις και δεν καλείται να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις για τα προβλήματα της καθημερινότητας, τότε δημιουργείται εύλογα η εντύπωση ότι αποφεύγει τον ουσιαστικό έλεγχο.
Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με χειροκροτήματα. Λειτουργεί με ερωτήσεις, απαντήσεις, κριτική και λογοδοσία. Οι πολίτες δεν έχουν ανάγκη από δημόσιες σχέσεις, έχουν ανάγκη από ενημέρωση.
Και οι δήμαρχοι, ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων ή προσωπικών συμπαθειών, οφείλουν να δίνουν το «παρών» εκεί όπου ακούγονται τα ερωτήματα της κοινωνίας.
Αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης της δημοσιογραφίας. Και κυρίως να μεταφέρει τη φωνή των πολιτών σε όσους έχουν την ευθύνη των αποφάσεων.
Στον Δήμο Ανδρίτσαινας – Κρεστένων, ο δήμαρχος Σάκης Μπαλιούκος αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση. Όσες φορές του ζητήθηκε να παρέμβει ραδιοφωνικά, δεν αρνήθηκε να συνομιλήσει και να απαντήσει σε ερωτήσεις πολιτών, εκτός βέβαια από περιπτώσεις κατά τις οποίες βρισκόταν σε προγραμματισμένες συσκέψεις ή άλλες υπηρεσιακές υποχρεώσεις.
Πρόκειται για έναν αυτοδιοικητικό με πολυετή παρουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση, με πολλές θητείες στην πλάτη του και με σημαντική αναγνωρισιμότητα στην ηλειακή κοινωνία. Κανείς δεν μπορεί να του καταλογίσει ότι αποφεύγει τον δημόσιο διάλογο.
Πιο περίεργη είναι η κατάσταση που παρατηρείται στους Δήμους Ζαχάρως και Αρχαίας Ολυμπίας.
Στον Δήμο Ζαχάρως, ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Μητρόπουλος παραμένει ουσιαστικά απών από κάθε δημόσια ραδιοφωνική συζήτηση. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας, δεν έχει καταστεί δυνατό να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος.
Μάλιστα, σε μία από τις περιπτώσεις επικοινωνήσαμε, εκτός εκπομπής, με συνεργάτη του γραφείου του, του δόθηκε το τηλέφωνό μου προκειμένου να υπάρξει επαφή, κάτι που τελικά δεν συνέβη ποτέ.
Την ίδια στιγμή, η παρουσία της δημοτικής αρχής προς τα μέσα ενημέρωσης περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην αποστολή δελτίων Τύπου, τα οποία συχνά επικεντρώνονται στην προβολή του δημάρχου και της δημοτικής αρχής.
Όμως η επικοινωνία με τους πολίτες δεν μπορεί να εξαντλείται σε ανακοινώσεις και φωτογραφίες. Η αυτοδιοίκηση κρίνεται καθημερινά από την παρουσία, τη διαφάνεια και την προθυμία να απαντά στα ερωτήματα της κοινωνίας.
Οι δημότες της Ζαχάρως, όπως και όλοι οι πολίτες της Ηλείας, δικαιούνται να ακούνε τον δήμαρχό τους να απαντά σε πραγματικές ερωτήσεις για τα προβλήματα του τόπου τους. Να εξηγεί, να ενημερώνει, να υπερασπίζεται τις επιλογές του και να δέχεται την κριτική. Η λογοδοσία είναι βασικό στοιχείο της δημοκρατικής λειτουργίας της αυτοδιοίκησης.
Κανένα δελτίο Τύπου, όσο καλογραμμένο κι αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει έναν ζωντανό δημόσιο διάλογο. Και κανένας αιρετός δεν πρέπει να θεωρεί ότι η επικοινωνία με τους πολίτες εξαντλείται στην αποστολή ανακοινώσεων. Οι πολίτες ζητούν απαντήσεις και οι απαντήσεις δίνονται με παρουσία, όχι με σιωπή.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και στον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας. Ο δήμαρχος Αριστείδης Παναγιωτόπουλος, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας που έχουμε κάνει κατά καιρούς, δεν έχει ανταποκριθεί σε πρόσκληση για δημόσια ραδιοφωνική συζήτηση. Τις περισσότερες φορές η απάντηση είναι ότι απουσιάζει, ότι βρίσκεται σε υποχρεώσεις ή ότι δεν είναι διαθέσιμος να μιλήσει εκείνη τη στιγμή.
Σε άλλες περιπτώσεις παραπεμπόμαστε σε συνεργάτες του, με τους οποίους επίσης δεν καθίσταται εύκολη η επικοινωνία.
Έτσι δημιουργείται η εντύπωση μιας δημοτικής αρχής που, τουλάχιστον σε επίπεδο δημόσιας επικοινωνίας και λογοδοσίας, παραμένει απρόσιτη στους πολίτες και στα μέσα ενημέρωσης που επιχειρούν να μεταφέρουν τα ερωτήματά τους.
Και όμως, μιλάμε για έναν δήμο με παγκόσμιο συμβολισμό. Την Αρχαία Ολυμπία, το λίκνο των Ολυμπιακών Αγώνων, έναν τόπο που αποτελεί σημείο αναφοράς για τον παγκόσμιο αθλητισμό, τον πολιτισμό και την ιστορία. Έναν δήμο που θα περίμενε κανείς να πρωτοστατεί όχι μόνο σε έργα και πρωτοβουλίες, αλλά και στη διαφάνεια και την ανοιχτή επικοινωνία με τους πολίτες.
Την ίδια στιγμή, από τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας φτάνουν συχνά στα μέσα ενημέρωσης δελτία Τύπου, ανακοινώσεις και ενημερωτικά σημειώματα. Δεν λείπει η επικοινωνιακή δραστηριότητα. Αυτό που λείπει είναι η άμεση απάντηση στα ερωτήματα που θέτουν οι δημότες και η συμμετοχή σε έναν ανοιχτό διάλογο, όπου οι αιρετοί καλούνται να τοποθετηθούν χωρίς προεπιλεγμένες ερωτήσεις και χωρίς το προστατευτικό πλαίσιο μιας γραπτής ανακοίνωσης.
Η δημοκρατία της αυτοδιοίκησης δεν κρίνεται μόνο από τα δελτία Τύπου που εκδίδονται, αλλά και από την προθυμία των αιρετών να βρεθούν απέναντι στα ερωτήματα των πολιτών. Οι ανακοινώσεις έχουν τη χρησιμότητά τους. Δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν τον διάλογο, τη λογοδοσία και την ανθρώπινη επαφή με την κοινωνία.
Οι πολίτες της Αρχαίας Ολυμπίας, όπως και κάθε δήμου της Ηλείας, έχουν δικαίωμα να ακούνε τον δήμαρχό τους να απαντά δημόσια για τα ζητήματα που τους απασχολούν. Και αυτό είναι κάτι που καμία ανακοίνωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει.
Αντίθετα, στην περίπτωση του δημάρχου Ανδραβίδας – Κυλλήνης, Γιάννη Λέντζα, τα πράγματα είναι διαφορετικά και αυτό οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε δημόσια.
Όσες φορές κι αν επικοινωνήσαμε μαζί του, για οποιοδήποτε θέμα αφορούσε τον δήμο του, δεν αρνήθηκε να τοποθετηθεί. Ανεξάρτητα από το αν βρισκόταν σε σύσκεψη, σε υπηρεσιακή υποχρέωση ή σε κάποια άλλη δραστηριότητα, πάντα υπήρχε διάθεση επικοινωνίας, είτε εκείνη τη στιγμή είτε σε εύλογο χρόνο αργότερα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο στη σχέση ενός αιρετού με τους πολίτες και τα μέσα ενημέρωσης: η διαθεσιμότητα να ακούσει, να εξηγήσει και να απαντήσει. Όχι επειδή το επιβάλλει κάποιος νόμος, αλλά επειδή το επιβάλλει η ίδια η έννοια της δημοκρατικής λογοδοσίας.
Η παρουσία σε μια ραδιοφωνική εκπομπή δεν αποτελεί χάρη προς τον δημοσιογράφο.
Είναι σεβασμός προς τους δημότες που έχουν ερωτήματα, απορίες ή ακόμη και παράπονα. Είναι αναγνώριση ότι ο πολίτης δικαιούται να ακούσει από τον ίδιο τον δήμαρχο τι γίνεται, τι δεν γίνεται και γιατί.
Γι’ αυτό και, ανεξάρτητα από πολιτικές διαφωνίες ή διαφορετικές προσεγγίσεις στα ζητήματα της αυτοδιοίκησης, πρέπει να καταγράφονται και οι θετικές πρακτικές. Και η σταθερή διάθεση του Γιάννη Λέντζα να απαντά δημόσια και χωρίς υπεκφυγές στα ερωτήματα που τίθενται αποτελεί μια τέτοια πρακτική.
Τελικά, το ζήτημα δεν είναι ποιος δήμαρχος δέχεται την κριτική και ποιος όχι. Το ζήτημα είναι ποιος αντιλαμβάνεται ότι η θέση που κατέχει συνοδεύεται από την υποχρέωση της δημόσιας λογοδοσίας. Και η λογοδοσία δεν γίνεται με ανακοινώσεις, ούτε με επιλεκτικές εμφανίσεις. Γίνεται με ανοιχτό διάλογο, με απαντήσεις και με παρουσία.
Αυτό περιμένουν οι πολίτες. Και αυτό είναι που τελικά ξεχωρίζει τους αιρετούς που αντιμετωπίζουν τη δημοσιότητα ως υποχρέωση από εκείνους που τη θεωρούν απλώς ένα εργαλείο προβολής.
Όσον αφορά τον δήμαρχο Πηνειού, Αλέξη Καστρινό, η στάση του απέναντι στην εκπομπή μας είναι ξεκάθαρη. Δεν επιθυμεί να συμμετέχει και να απαντά σε ερωτήματα μέσω του συγκεκριμένου δημόσιου διαλόγου. Μάλιστα, αυτό μου το κατέστησε σαφές ο ίδιος σε τυχαία συνάντησή μας έξω από το Δημαρχείο Αμαλιάδας.
Φυσικά, είναι δικαίωμα κάθε αιρετού να επιλέγει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί με τα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, όταν ένας δήμαρχος αποφεύγει συστηματικά έναν δημόσιο διάλογο στον οποίο μεταφέρονται ερωτήματα και προβληματισμοί πολιτών, τότε το ζήτημα παύει να αφορά τη σχέση του με έναν δημοσιογράφο ή μια εκπομπή και αφορά τη σχέση του με την ίδια την κοινωνία.
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι όταν ένας δήμαρχος καλείται σε μια ενημερωτική εκπομπή, δεν απαντά στον δημοσιογράφο. Απαντά στους πολίτες. Σε εκείνους που τον ψήφισαν, αλλά και σε εκείνους που δεν τον ψήφισαν. Σε όλους όσοι δικαιούνται να ενημερώνονται για τις αποφάσεις, τις πρωτοβουλίες και τις επιλογές της δημοτικής αρχής.
Η λογοδοσία δεν είναι θέμα προσωπικών σχέσεων, συμπαθειών ή αντιπαθειών. Είναι θεσμική υποχρέωση. Και όσο περισσότεροι αιρετοί αντιλαμβάνονται ότι η δημόσια παρουσία τους πρέπει να συνοδεύεται από δημόσιες απαντήσεις, τόσο ισχυρότερη γίνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.
Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ένα απλό συμπέρασμα: οι πολίτες της Ηλείας ζητούν ενημέρωση, διάλογο και απαντήσεις. Κάποιοι δήμαρχοι ανταποκρίνονται σε αυτό το αίτημα. Κάποιοι άλλοι επιλέγουν τη σιωπή ή την επικοινωνία μέσω ανακοινώσεων και δελτίων Τύπου.
Τελικά, ο καθένας κρίνεται από τη στάση του. Και στην αυτοδιοίκηση, όπως και στην πολιτική γενικότερα, η διάθεση για δημόσια λογοδοσία είναι ίσως το σημαντικότερο μέτρο αξιολόγησης ενός αιρετού από τους ίδιους τους πολίτες.
