Εθνικοποίησε ορυχεία, ανέστειλε άδειες ξένων εταιρειών, ήρθε σε ρήξη με τη Δύση - Ανέβηκε στην εξουσία με πραξικόπημα, αλλά προβάλλει ως ο π...
Ο Ιμπραήμ Τραορέ, ο νεαρός στρατιωτικός ηγέτης της Μπουρκίνα Φάσο, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα πολιτικά πρόσωπα της Αφρικής. Μέσα σε λίγα χρόνια, το όνομά του ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας του και έγινε viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αποκτώντας εκατομμύρια υποστηρικτές αλλά και εξίσου έντονους επικριτές.
«Μαζί, με αλληλεγγύη, θα νικήσουμε τον ιμπεριαλισμό και τον νεοαποικιοκρατισμό για μια ελεύθερη, αξιοπρεπή και κυρίαρχη Αφρική».
Αυτή η φράση έγινε πανό σε διαδηλώσεις του Λονδίνου, σύνθημα στα τύμπανα της Τζαμάικα και μήνυμα που αναπαράχθηκε εκατομμύρια φορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τη διατύπωσε ο 37χρονος λοχαγός που μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια εξελίχθηκε στο πιο πολυσυζητημένο πολιτικό πρόσωπο της αφρικανικής ηπείρου: ο Ιμπραήμ Τραορέ.
Στις αφρικανικές πλατείες τον αποκαλούν «απελευθερωτή». Στους δρόμους της Τζαμάικα ακούγεται το όνομά του μέσα από τους ήχους των τυμπάνων. Σε ρίκσο του Ναϊρόμπι το πορτρέτο του φιγουράρει δίπλα σε εκείνο του Τόμας Σανκάρα. Και στα social media, αμέτρητα βίντεο, αλλά και deepfakes με διάσημες προσωπικότητες, όπως η Μπιγιονσέ και η Ριάνα, συμβάλλουν στη δημιουργία ενός σχεδόν μυθικού προφίλ.
Από άγνωστος λοχαγός σε ηγέτης της Μπουρκίνα Φάσο
Μέχρι το 2022, ο Τραορέ ήταν ένας σχετικά άγνωστος αξιωματικός του στρατού της Μπουρκίνα Φάσο. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς κατέλαβε την εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα, ανατρέποντας τον μεταβατικό ηγέτη Πολ-Ανρί Νταμιμπά.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι στόχος του ήταν να αποκαταστήσει την ασφάλεια σε μια χώρα που βυθιζόταν στη βία των τζιχαντιστικών οργανώσεων και στην πολιτική αστάθεια. Αυτή η επιχειρηματολογία εξηγεί γιατί, για πολλούς Αφρικανούς, δεν αντιμετωπίζεται ως ένας ακόμη στρατιωτικός δικτάτορας, αλλά ως ένας ηγέτης που επιχείρησε να ανατρέψει ένα αποτυχημένο καθεστώς.
Η κληρονομιά του Σανκάρα και το όραμα του παναφρικανισμού
Πολύ γρήγορα, ο Τραορέ επιχείρησε να οικοδομήσει κάτι περισσότερο από μια στρατιωτική κυβέρνηση. Υιοθέτησε το αφήγημα του παναφρικανισμού, αναβιώνοντας τις ιδέες της μεταποικιακής ανεξαρτησίας και τιμώντας δημόσια τον θρυλικό Τόμας Σανκάρα, τον οποίο παρουσιάζει ως πολιτικό και ιδεολογικό του πρότυπο.
Υπενθυμίζει διαρκώς ότι ο Σανκάρα ήταν εκείνος που μετονόμασε τη χώρα σε «Μπουρκίνα Φάσο» – τη «Γη των έντιμων ανθρώπων» – υποστηρίζοντας ότι η εθνική αξιοπρέπεια, η αυτάρκεια και η τιμιότητα αποτελούν τις βάσεις της σύγχρονης αφρικανικής αναγέννησης.
Ρήξη με τη Δύση και οικονομικός εθνικισμός
Η πολιτική του συνοδεύτηκε από μια σαφή απομάκρυνση από τη γαλλική επιρροή και την ενίσχυση των σχέσεων με τη Ρωσία. Η κυβέρνησή του απομάκρυνε τα γαλλικά στρατεύματα, επέκρινε δημόσια τις δυτικές δυνάμεις και προχώρησε σε σημαντικές παρεμβάσεις στον εξορυκτικό τομέα.
Μεταξύ άλλων:
η κρατική εταιρεία απέκτησε συμμετοχή 15% σε κάθε νέο μεταλλευτικό έργο,
εθνικοποιήθηκαν ορυχεία,
ανεστάλησαν άδειες δυτικών εταιρειών,
δημιουργήθηκε το πρώτο κρατικό διυλιστήριο χρυσού,
ιδρύθηκαν εθνικά αποθέματα χρυσού.
Παράλληλα, ανακοινώθηκαν προγράμματα στήριξης των αγροτών με τρακτέρ και λιπάσματα, καθώς και πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της παραγωγής και της απασχόλησης των νέων.
Το νέο σύμβολο της αφρικανικής αντίστασης
Οι κινήσεις αυτές τον ανέδειξαν σε σύμβολο για εκατομμύρια Αφρικανούς, ιδιαίτερα νέους ανθρώπους που βλέπουν στο πρόσωπό του έναν ηγέτη πρόθυμο να αμφισβητήσει τις μεταποικιακές ισορροπίες.
«Σταματήστε να συμπεριφέρεστε σαν μαριονέτες που χορεύουν κάθε φορά που οι ιμπεριαλιστές τραβούν τα νήματα», είχε δηλώσει το 2023 από βήμα διεθνούς συνεδρίου στη Ρωσία, σε μια ομιλία που αναπαράχθηκε ευρέως στο διαδίκτυο.
Η επιρροή του ξεπερνά πλέον τα σύνορα της Αφρικής. Καλλιτέχνες, ακτιβιστές και μέλη της αφρικανικής διασποράς τον προβάλλουν ως εκπρόσωπο μιας νέας εποχής αντιιμπεριαλισμού.
Η άλλη όψη της εξουσίας
Την ίδια στιγμή, η εικόνα αυτή συνοδεύεται από σοβαρές επικρίσεις.
Παρά τις δεσμεύσεις του για αποκατάσταση της ασφάλειας, η δράση των τζιχαντιστικών οργανώσεων παραμένει έντονη. Διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν εξωδικαστικές εκτελέσεις, πιέσεις προς δημοσιογράφους, καταστολή της αντιπολίτευσης και αναγκαστική επιστράτευση επικριτών του καθεστώτος.
Παράλληλα, οι εκλογές έχουν αναβληθεί έως το 2029, με τον ίδιο να υποστηρίζει ότι η προτεραιότητα είναι η αποκατάσταση της ασφάλειας πριν από οποιαδήποτε δημοκρατική διαδικασία.
Νέα γεωπολιτική ισορροπία
Ο Τραορέ επιδιώκει τη δημιουργία ενός νέου γεωπολιτικού άξονα με το Μάλι και τον Νίγηρα, χώρες που επίσης κυβερνώνται από στρατιωτικά καθεστώτα. Οι τρεις κυβερνήσεις έχουν αποχωρήσει από την ECOWAS, επιδιώκοντας μια διαφορετική πορεία για την περιοχή του Σαχέλ.
Η Δύση αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα αυτή την εξέλιξη. Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για την ενίσχυση των δεσμών με τη Ρωσία και για τη δημοκρατική πορεία της χώρας, ενώ οι υποστηρικτές του απαντούν ότι η Αφρική έχει πλέον το δικαίωμα να επιλέγει μόνη τους συμμάχους της.
Ήρωας ή αυταρχικός ηγέτης;
Για εκατομμύρια ανθρώπους, ο Ιμπραήμ Τραορέ είναι η προσωποποίηση μιας νέας, ανεξάρτητης Αφρικής που διεκδικεί τον έλεγχο των φυσικών της πόρων και την πολιτική της αυτονομία.
Για τους επικριτές του, όμως, αποτελεί ακόμη έναν στρατιωτικό ηγέτη που συγκεντρώνει υπερβολική εξουσία, περιορίζει τις δημοκρατικές ελευθερίες και δεν έχει καταφέρει να εξαλείψει τη βία.
Το αν θα μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που αναγέννησε τη Μπουρκίνα Φάσο ή ως ακόμη ένας χαρισματικός ηγέτης που δεν μετέτρεψε τη δημοφιλία του σε σταθερούς θεσμούς, παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι σήμερα, είτε ως σύμβολο αντίστασης είτε ως αντικείμενο έντονης αμφισβήτησης, ο Ιμπραήμ Τραορέ αποτελεί μία από τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες της σύγχρονης Αφρικής.
*Με πληροφορίες από τη naftemporiki.gr
