Η λίμνη των Ιωαννίνων, η Παμβώτιδα, είναι μια από τις αρχαιότερες λίμνες παγκοσμίως και αποτελεί τη ζωογόνο δύναμη για το λεκανοπέδιο των ...
Η λίμνη των Ιωαννίνων, η Παμβώτιδα, είναι μια από τις αρχαιότερες λίμνες παγκοσμίως και αποτελεί τη ζωογόνο δύναμη για το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων.Η Παμβώτις
Το όνομα «Παμβώτις» σημαίνει «αυτή που βόσκει τα πάντα», κάτι που υποδεικνύει τη διαχρονική αξία της λίμνης σαν πηγή τροφής για την κτηνοτροφία και τα άγρια ζώα. Η λίμνη βρίσκεται σε υψόμετρο 470 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας και έχει σχήμα τριγωνικό με μήκος 7.5 περίπου χιλιόμετρα, και πλάτος από 1 ως 5 χιλιόμετρα.
Το μέγεθός της φτάνει τα 24 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ το μήκος της ακτογραμμής φτάνει τα 30 χιλιόμετρα. Το μέσο βάθος της Παμβώτιδας είναι 4.5 μέτρα και το μέγιστο βάθος 9.2 μέτρα. Στα βόρεια της λίμνης απλώνεται σαν κάθετο τείχος το Μιτσικέλι και στα νότια της καταλήγουν οι ανατολικές πλαγιές του Τόμαρου.
Η λίμνη σχηματίζεται από τα νερά των πηγών Ντραμπάντοβας, Σεντενίκου, Τούμπας, Μπλιτσίου και Κρύας Βρύσης που αναβλύζουν στους πρόποδες του Μιτσικελίου και από τα ρέματα Σερβιανών, Λαγκάτσας, Γκούρας και Κυδωνίας. Στα βόρεια της λίμνης βρίσκεται το γραφικό Νησί των Ιωαννίνων, συνολικής έκτασης 320 στρεμμάτων.
Το ψάρεμα στη λίμνη
Η αλιεία στη λίμνη των Ιωαννίνων αποτελεί παραδοσιακά βασική δραστηριότητα κυρίως για τους κατοίκους του νησιού. Η λίμνη φημιζόταν για τα είδη ψαριών που αλιευόταν σ’ αυτήν, όπως το μαρίτσι, ο κυπρίνος, η τσίμα, το χέλι και η καραβίδα. Ο αριθμός των απασχολούμενων με την αλιεία σήμερα δεν ξεπερνά τα 30 άτομα, οι οποίοι είναι οργανωμένοι στο Συνεταιρισμό Αλιέων Νήσου.
Οι παρεμβάσεις στη λίμνη, η εντατική αλιεία και ο ανταγωνισμός ορισμένων ειδών είχε ως αποτέλεσμα τη δραματική μείωση της παραγωγής κατά τη δεκαετία του ’80. Από το 1985 και μετά η Δημοτική Επιχείρηση Λίμνης Ιωαννίνων άρχισε να διενεργεί ετήσιους εμπλουτισμούς της λίμνης με γόνο ώστε να αυξηθεί η αλιευτική παραγωγή.
Ωστόσο, οι εμπλουτισμοί με ξενικά είδη είχαν αμφίβολα αποτελέσματα για το οικοσύστημα. Τα τελευταία χρόνια και εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης αλλά και το άνοιγμα νέων αγορών για τα ψάρια της λίμνης, πολλοί Νησιώτες -κυρίως νέοι- ξαναγύρισαν στη λίμνη και το ψάρεμα.
Ψάρια της λίμνης
Στη λίμνη ζούνε 24 είδη ψαριών από τα οποία πολλά είναι εισηγμένα και δυστυχώς έχουν εκτοπίσει τα αυτόχθονα είδη της Παμβώτιδας. Τα πιο σημαντικά ψάρια της λίμνης είναι ο ενδημικός ποταμοκέφαλος της Παμβώτιδας (Squalius pamvoticus), ο ιδιαίτερα σπάνιος ηπειρωτικός πελασγός (Pelasgus epiroticus), τα χέλια (Anguilla anguilla), η λουροβελονίτσα (Cobitis hellenica), το γριβάδι (Cyprinus carpio), ο λουρογωβιός (Economidichthys pygmaeus), το στρωσίδι (Luciobarbus albanicus), η δρομίτσα (Rutilus panosi), το γλανίδι (Silurus aristotelis), ο γουλιανός (Silurus glanis) και το γλήνι (Tinca tinca).
Από τα εισηγμένα είδη, εδώ συναντάει κανείς τον οξύρυγχο του Δούναβη (Acipenser gueldenstaedtii), το χρυσόψαρο (Carassius auratus), την πεταλούδα (Carassius cf. gibelio), τον χορτοφάγο κυπρίνο (Ctenopharyngodon idella), τον ασημοκυπρίνο (Hypophthalmichthys molitrix), τον μαρμαροκυπρίνο (Hypophthalmichthys nobilis), την τιλάπια του Νείλου (Oreochromis niloticus) και την αμερικάνικη σπάτουλα (Polyodon spathula). Τέλος, στην Παμβώτιδα ζούνε και πολλά ενδιαφέροντα μαλάκια, όπως το ενδημικό της λίμνης γαστερόποδο του είδους Bithynia graeca και τα γαστερόποδα Trichonia trichonica, Pisidium obtusale, Gyraulus piscinarum και Pseudobithynia westerlundii.
Τεχνικές ψαρέματος
Χαρακτηριστικό γνώρισμα των παλαιότερων τεχνικών ψαρέματος ήταν η συνεργασία καθώς οι ψαράδες οργανώνονταν σε ομάδες για να πετύχουν καλύτερα αποτελέσματα. Το ψάρεμα γινόταν με την παραδοσιακή βάρκα της λίμνης των Ιωαννίνων (καΐκι), η οποία δεν είχε καρίνα, αλλά επίπεδο πυθμένα ο οποίος ανασηκωνόταν ελαφρώς στα δύο άκρα της, έτσι ώστε οι ψαράδες να έχουν πρόσβαση και στις πιο ρηχές περιοχές της λίμνης. Επιπλέον, η πρύμνη και η πλώρη της βάρκας ήταν ίδιες, δεν είχαν καμία διαφορά, επιτρέποντας στους ψαράδες να μπαίνουν και να βγαίνουν εύκολα από τους εκτενείς καλαμώνες της λίμνης.
Παραδοσιακά είδη ψαρέματος
Ο βόλος: είναι ένα ψάρεμα που γίνεται με συνεργασία τουλάχιστον 4 ψαράδων (2 βάρκες με 2 ψαράδες η κάθε μια –ένας στο κουπί και ένας στο δίχτυ). Οι βάρκες ξεκινούσαν από το ίδιο σημείο της λίμνης και κινούμενες αντίθετα η μια από την άλλη έκλειναν μια περιοχή τριών περίπου στρεμμάτων, ρίχνοντας δίχτυα.
Ο πεζόβολος: για τον πεζόβολο χρησιμοποιούταν το ομώνυμο δίχτυ σε σχήμα κώνου με μια σειρά βαρίδια στην περίμετρό του. Συνήθως, χρησιμοποιούταν για ψάρεμα στα ρηχά νερά.
Το καμάκι: οι ψαράδες που ασχολούνταν με το καμάκι, έπρεπε πρωτίστως να έχουν γρήγορα αντανακλαστικά. Ψάρευαν στα ρηχά και χρησιμοποιούσαν το καμάκι και για να ελιχθούν με τη βάρκα τους.
Ο γρύπος: ο «γρύπος» αποτελούταν από δύο παράλληλα πλευρικά δίχτυα στη μέση των οποίων εφαρμόζεται ένα άλλο δίχτυ σε σχήμα σακούλας. Οι ψαράδες έβγαιναν με 2 βάρκες και αφού ανοίγονταν σε κατάλληλο σημείο, έριχναν τον γρύπο κωπηλατώντας προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στη συνέχεια, έδεναν τις βάρκες σε σταθερό σημείο στη στεριά ή στα καλάμια της λίμνης για να ακινητοποιηθούν. Με τα χέρια, μάζευαν σιγά σιγά τα άκρα του «γρύπου» περιορίζοντας σταδιακά τον ελεύθερο χώρο ανάμεσα στα δίχτυα, σαρώνοντας το βυθό και οδηγώντας τη «σακούλα» στην ακτή.
Το κυνήγι: το κυνήγι ήταν από τα ομορφότερα ψαρέματα στη λίμνη Παμβώτιδα. Διαρκούσε πολλές ώρες και απαιτούσε τη συμμετοχή συνήθως 8 με 10 καϊκιών. Ομάδες ψαράδων διασκορπισμένοι παρακολουθούσαν όλη τη νύχτα τη λίμνη για να διαπιστώσουν που βρίσκονταν τα ψάρια. Η Παμβώτιδα έχει υποστεί πλήθος παρεμβάσεων, που υποβάθμισαν με τα χρόνια την οικολογική της αξία. Η αποξήρανση των ελών της Λαψίστας, η χρησιμοποίηση της λίμνης για αρδευτικούς σκοπούς, η οργανική ρύπανση από τα αστικά και γεωργικά λύματα, οι καταπατήσεις παραλίμνιων εκτάσεων και η εισαγωγή ξενικών ειδών ψαριών στη λίμνη είναι τα σημαντικότερα προβλήματα.
Πηγές:
naturagraeca.com
lakepamvotis.gr
